अमृत मंथन

2012-02-23T22:16:00.000-08:00

मला तुमची दुख: देऊनआनंदी राहा आणि सेवा, सत्संग आणि साधनेत रमा !!

२२ जानेवारी २०१२

माझं इथे येण्याचं एकमेव कारण आहेकि तुम्हाला हे सांगणे कि देव आहे आणि तो तुम्हाला खूप प्रेम करतो. हिंदी मध्ये एकम्हण आहे, “जो इच्छा करीहो मनू माही, प्रभू परतापकछु दुर्लभ नाही”. म्हणजे “देवाच्या कृपेने, जे काही तुम्हाला हवं आहे ते तुम्हालामिळेल.” हे एक सत्य आहे. तरीही तुम्हाला सर्व प्रथम देवावर विश्वास ठेवावा लागेल.देव सगळीकडे आहे म्हणजे तो आपल्यात पण आहे. देव अनंत आहे म्हणजे तो इथे आहे आत्ताह्या क्षणी आहे. आपल्याला फक्त हा विश्वास असणे गरजेचे आहे. कोणताही प्रयत्नकरण्याची गरज नाही. विवेक, विश्वास आणि विश्राम ह्या तीन महत्तवाच्या वस्तू आहेत.

जिथे पण गडबड-गोंधळ आहे तिथे कीर्तनसुरु करा आणि तिथला गोंधळ कमी होईल. जेव्हा आपल्या देशा बरोबर असं झाला होतंतेव्हा असचं झालं. तेव्हा महात्माजिनी काय केलं? ते बऱ्याच ठिकाणी गेले आणि सत्संगकरू लागले. सगळे गाऊ लागले ‘ईश्वर अल्ला तेरो नाम’ आणि संपूर्ण देश एकत्र आला. गोंधळनिघून तिथे क्रांती चा जन्म झाला. आज सुद्धा ह्याची गरज आहे. जिथे अज्ञान, अन्याय,टंचाई आणि अस्वच्छता आहे तिथे शांतीपूर्ण क्रांती आणली पाहिजे. देशात अज्ञानकाढून, अन्यायाच्या विरुद्ध उभे राहून, टंचाई संपून जिथे स्वच्छता नांदेल असेकरण्यासाठी कीर्तनाची गरज आहे. जेव्हा केव्हा ह्या देशावर संकट आलं तेव्हा ज्ञानीआणि महात्म्यांनी ह्या देशाला नवी उमेद दिली.

आजपण आपण एका चौरस्त्यावर उभे आहोत, जिथेआपल्या देशात अध्यात्मिक लहर आणली पाहिजे. अध्यात्मिक म्हणजे काय? कुठे तरी बसूनकाही वेळ कीर्तन करणे? नाही ! अध्यात्म म्हणजे आपुलकीची भावना असणे. ‘आत्मवत सर्वभूतेषु यः पश्यति स पंडितः’. जो स्वतःला दुस्र्यांमध्ये आणि दुसऱ्यांना स्वतःमध्येबघतो त्याला आपण अध्यात्मिक किंवा भक्त म्हणू शकतो. अध्यात्मिक म्हणजे काय?आपुलकीची भावना परीपक्व होणे आणि ‘कोणी वेगळा नाही, सगळे माझे आपलेच आहेत’ अशी जरभावना आपल्यामध्ये आली तर मग त्यालाच अध्यात्म म्हणतात.

आपुलकीची भावना वाढली पाहिजे. जिथेआपुलकी संपते तिथेच भ्रष्टाचार वाढतो. आज पर्यंत एकाही व्यक्ती आपल्या जवळच्यालोकांबरोबर भ्रष्ट नाही राहू शकत. तो हे करूच शकत नाही. भ्रष्टाचार वाढला आहेम्हणजेच कुठे तरी आपुलकि कमी आहे. गैरवागणूक, गैरव्यवहार, आणि भ्रष्टाचार हा कोणीआपल्या लोकांवर कधीच करत नाही. आणि हे नेहमी आपुलकीच्या नसलेल्या लोकांबरोबर केलंजातं. हो आपल्याला एक सशक्त कायदा आणला पाहिजे, पण फक्त कायदा आणून नाही चालणार.कायदा तर हवाच पण त्या बरोबर जनता जागरूक सुद्धा झाली पाहिजे. जर आपण सगळे जागरूकझालो तर आपण भ्रष्टाचार मिटवू शकू. हिंसाचार मिटवू शकू.

आज सकाळीच मी वाचत होतो किनक्षलवाद्यांनी १३-१४ लोकांना ठार मारले. मी कालच त्यांना फोन केला होता. औरंगाबादजिल्ह्यात कालच आम्ही गेलो होतो. मी ऐकले कि ४-५ लोकं समर्पण करणार होती, पण काहीकारणांमुळे नाही करता आलं. मी त्या युवकांचं अभिनंदन करतो ज्यांनी अज्ञानामुळेनक्षलवादाचं समर्थन केलं आणि आता हे समजले आहेत कि हिंसाचार त्यांच्या प्रश्नाचंउत्तर नाहीये. तुम्हाला सांगू हि मुलं फार शूर आहेत कि ज्यांनी आपलं जीवन धोक्यातटाकून जंगलांमध्ये तपस्या केली. त्यांच्या डोळ्यात पाणी आहे आणि हृदय दुखावलं आहेकारण त्यांना देशातून गरिबी आणि जातीवाद काढून टाकायचा आहे आणि सगळ्यांना समानदर्जा द्यायचा आहे. पण त्यांचा मार्ग बरोबर नाहीये. म्हणून मी त्यांना नेहमी म्हणतअसतो कि तो हिंसेचा मार्ग सोडून द्या आणि पुढे या; आणि आम्ही त्यांच्या बरोबरआहोत. मला सुद्धा भारताला पुढे बघायचं आहे, सर्वात पुढे. मला भारताला सगळ्यातशक्तिशाली आणि सर्वोत्तम देश म्हणून बघायचं आहे.

आर्ट ऑफ लिविंग ने ह्या वर्षी बरोबर ३०वर्ष पूर्ण केलीत. तुम्ही जिथे जाल तिथे भारताची अध्यात्मिकता तुम्हाला दिसेल. २०नोव्हेंबर रोजी जेव्हा मी उत्तर ध्रुवाच्या शेवटच्या टोकावर ट्रोम्सो ला गेलो, मीविचारलं कि इथे सूर्य कधी उगवेल. ते म्हणले २० जानेवारी, दोन महिने इथे संपूर्णकाळोख राहिल. तिथे २ महिने सूर्योदय होतच नाही. तिथली जनसंख्या ६० हजार आहे. अश्याठिकाणी सुद्धा २ हजार लोकं एकत्र येऊन ‘ओम नमः शिवाय’ चा जप करतात, ध्यान आणि प्राणायाम करतात. त्या लोकांच्या जीवनात बदलघडला आहे. तसेच तुम्ही तेरा दिल फ्युगो, दक्षिण ध्रुवाच्या जवळ असलेल्या शहरातअसाल तर तिथे सुद्धा लोकं प्राणायाम, ध्यान आणि सुदर्शन क्रिया करताना दिसतील.त्यांना ह्या मुळे फायदा होतोय.

मी एका कारणाने हे सांगतोय- हेअध्यात्मिक ज्ञान भारताची देण आहे माणुसकीला. पण आपण ह्या ज्ञानाची कदर करत नाही.पण आता आपण कदर करायला हवी. जो आदर मिळायला हवा तो मिळत नाहीये. जर आपण आदर देऊलागलो तर मग बुद्ध, महावीर, सीता, जनक, अष्टवक्र जिथे जन्मले त्या जागेला परतपूर्वी सारखी कीर्ती लाभेल. एकेकाळी पाटलीपुत्र किंवा पटना हि भारताची राजधानी होती. पण ती कीर्ती काळा मागेहरवली. परत एकदा ह्या भूमीचे पुत्र जागे होतील, ती कीर्ती परत आणतील आणि हिंसात्यागून उंची गाठतील.

मी अशी पण इच्छा करतो कि बिहार मध्ये१००% साक्षरता येवो. मी नितीश्जी आणि मोदिजी (मुख्य आणि उपमुख्य मंत्री) चंअभिनंदन करतो. कारण इथे मला एक अमुलाग्र बदल झालेला दिसतोय. खेड्यातली लोकं आधीपेक्षा जास्त आनंदी आहेत. पण तरी अजून बरचं काही करायचं आहे. साक्षरता वाढून लोकं भीतीन बाळगता रस्त्यावर चालू शकली पाहिजेत. आता इतकी भीती नाहीये पण प्रगती पथावरचालणे सुरु करायला हवे. खूप संकटे आलीत पण त्यातून धीराने बाहेर पडले गेले. धीरसोडू नका, पुढे चालत रहा आणि मला खात्री आहे बिहार एक सशक्त राज्य बनेल.

सगळ्यांनी एक प्रतिज्ञा केली पाहिजे, किमी लाच देणार नाही आणि घेणार नाही. जर एखाद्याला लाच घेण्याची सवय असेल तर मीत्यांना म्हणेन कि एका वर्षाची सुट्टी घ्या. फक्त माझ्या साठी हि सुट्टी घ्या.काही फरक नाही पडणार जर तुम्हाला काही नुकसान झाले तर. पण तुम्हाला भरपूर आशीर्वादमिळतील. सगळ्या देणाऱ्यांनी आजीवन आणि घेणार्यानी संकोच असेल तर एका वर्षासाठी हिप्रतिज्ञा केली पाहिजे. आपण असे वातावरण सर्वत्र तयार करू. कायदा हा ह्या रोगासाठीइलाज आहे. पण हा रोग पसरू नये हे अध्यात्माचं काम आहे. आपण अज्ञान काढून अन्याया विरुद्धलढलं पाहिजे.

जातीवाद लासमर्थन वेदांमध्ये सुद्धा नाहीये. भगवान शिव ला दलित मानलं गेलं आहे. आणि बरेच ऋषीमुनि पैकी फक्त काहीच सवर्ण जातीतले होते. दलितान्मधले बरेच ऋषी होते. असं म्हटलंगेलं आहे कि ‘जन्मना जयते शुद्र, कर्मणा जयते द्विज’. तुमची जात तुमच्या कर्माने ठरवली जाते, तुमच्या जन्मानी नव्हे. सगळ्याचजाती सारख्या आहेत आणि ह्या देशात सगळ्यांना मान मिळालेला आहे. आपण ते विसरलो. आपणजेव्हा एका वैद्याकडे जातो तेव्हा विचारतो का कि तो कुठल्या जातीचा आहे? आपण नेहमीशहराच्या सर्वोत्तम वैद्याकडे जाण्याचे इच्छुक असतो, बरोबर कि नाही? आणि जेव्हाआपल्याला एका वकिलाची गरज असते, तेव्हा सुद्धा असे प्रश्न आपण विचारतो का? आपणत्याकडे जातो जो सगळ्यात चांगला आहे. फक्त मतदानाच्या दिवशी आपण जातीचं विचारतो.हे बरोबर नाहीये. जेव्हा उदरनिर्वाह आणि मुलीच्या लग्नाचं ठरतं तेव्हा जातीविचारली जाते. तीन वस्तूंमधून जाती वाद काढला पाहिजे. उदरनिर्वाह, मुलगी आणिराजनीती ह्यान्मधून. मग भारताचा विकास जोरात होईल आणि तो एक सर्वोच्च देश बनेल.आणि बायकांचा आदर करायला हवा. ज्या देशात बायकांची अवहेलना होते तो देश प्रगती करूशकत नाही. हे सगळ्यात महत्त्वाचे आहे. अन्याया विरुध्द उभे रहा.

आपण सगळ्यांनीचवातावरणासाठी काही तरी केले पाहिजे आणि शेतकऱ्यांसाठी सुद्धा. आपल्या देशातकोणतेही नियोजन नाहीये. बटाट्यांचे भाव कधी खूप जास्त असतात तर कधी फारच स्वस्तमिळतात. शेतकऱ्याची सगळ्यात जास्त अवहेलना होते. खूप मेहनत करूनसुद्धा जास्त फळमिळत नाही. मी गया मध्ये होतो आणि महाराष्ट्रात जेव्हा होतो तेव्हा लोक मला हेच म्हणालेकि जो मुलगा शेती करतोय त्याला कोणी पण मुलगीच देत नाहीये. असे त्यांनी मलासांगितले. जर शेतकरी आनंदी आहे तर मग त्याच्या आनंदाचं पिक आपण सगळ्यांनाच आनंदात ठेवतं. जर शेतकरीआनंदी नाही तर मग आपलि प्रकृती सुद्धा चांगली राहणार नाही.

ज्या सगळ्यांनीगीता वाचली नाहीये, त्यांनी एकदा तरी ती वाचावीच. एकेकाळचे महान शास्त्रग्य ऐन्स्तेईनम्हणून गेले आहेत कि, ‘माझे जीवन गीता वाचून बदलून गेले आहे’. महात्मा गांधी गीतादररोज वाचायचे. एके काळाची गोष्ट सांगतो, कोणालाच माहित नसेल कदाचित. माझे गुरुपंडित सुधाकर चतुर्वेदी महात्माजीं बरोबर रेव्रा येथे होते. ते त्यांचा बरोबर चाळीसवर्षांपासून होते. चारही वेदांचं ज्ञान असल्यामुळे त्यांना चतुर्वेदी म्हणत.कस्तुरबा गांधी वारल्या नंतर, महात्माजींच्या डोळ्यात अश्रू होते, आणि ते पंडितचतुर्वेदिना म्हणाले. (त्या काळी पंडितजींना लोकं बेन्गलुरी म्हणत). महात्माजीम्हणाले, ‘ बेन्गलुरी, आज गीतेचा दुसरा अध्याय वाचा, बापूंची परीक्षा आहे आज, मीस्थितप्रग्य आहे कि नाही’. म्हणून त्यांनी दुसरा अध्याय वाचला, “स्थित प्रजन शक्भाषा समाधिस्थस्य केशव, स्थीततीधी: किम प्रभाशेत: किमसीता व्रजेत किम (अ. दुसरा,ओळ. ५४)’ डोळे बंद करून त्यांनी ते ऐकलं, आणि त्यांच्या डोळ्यातून अश्रू पडूलागले. ते म्हणाले ‘आज माझ्या परीक्षेचा दिवस आहे. आणि गीतेच्या आधाराने मी हेदुख: सहन करू शकतो’. ज्या सगळ्यांनी ती वाचली नाहीये त्याने एकदा तरी त्यालावाचलचं पाहिजे. जास्त जास्त एक आठवडा लागेल.

गीते मध्येसगळ्याच गोष्टींचा उल्लेख आहे. मन, अन्नाचे प्रकार, सात्विक, राजसिक आणि तामसिक,आणि तुमच्या स्वभाव बद्दल सुद्धा. काही लोकांना काही काम दिलं तर ते त्याला पुढेढकलतील. बाकीचे म्हणतील आम्ही नाही करू शकत. आपण वेगळ्या लोकांचे वेग-वेगळेदृष्टीकोन बघू शकतो. एका मन:स्थितीत तुम्ही होकारार्थी असता आणि म्हणता ‘हो ! हेकाम होईल’. हा सात्विक दृष्टीकोन आहे ह्याला धृती म्हणतात. आणि मग राजसिक आणितामसिक दृष्टीकोन आहे. तुमचा कोणता दृष्टीकोन आहे हे तुम्हाला स्वत:मध्ये बघतायेईल. एक काम दिल्यावर तुम्ही ते करायला किती उत्सुक असता किंवा त्याला टाळताह्याने तुमच्या चारित्र्याची परीक्षा होते. ह्यालाच ‘स्वाध्याय’ म्हणतात.

आर्ट ऑफ लिविंगचा कोर्स हा ५ मुख्य सूत्रांवर बनलेला आहे. विपरीत परिस्थिती आपल्या भोवती होतराहते. आपण आपल्याला अश्या प्रसंगांमध्ये समतोल ठेवलं पाहिजे. दुखा: मध्ये एकदमबुडून नाही जाता आणि आनंदाने अति उत्साहित नाही होता आपण आपला संयम बाळगला पाहिजे.हे पहिले सूत्र. दुसरे असे कि लोकांचा स्वीकार करा. आपल्याला नेहमीच आपल्या परीनेलोकं वागली पाहिजेत असे वाटते. असे कधी होतं का? नाही असे शक्य नाहीये. सगळ्यांचीविचार करण्याची पद्धत वेगळी आहे. हे दुसरे सूत्र आहे, लोकांचा स्वीकार करा आणि मगबदल घडवण्याचा प्रयत्न करा. पहिल्याच क्षणी तुम्ही म्हणता. ‘मी जसे म्हणतो तसेकरा’. असे सगळ्या घरात होतं. नवरा-बायको, बहिण-भाऊ, सासू-सून, वडील-मुलगा मध्येह्या मुळेच तंटे होतात. दुसऱ्या व्यक्तीला समजून नाही घेण्याची धडपड आपण ज्ञानपसवरून हलकी करू शकतो. शेकडो लोकांनी हि गोष्ट जेव्हा समजून घेतली तेव्हात्यांच्या जीवनात बदल घडला.

तिसरा, ‘आपणजेव्हा चूक करतो तेव्हा आपण म्हणतो ‘आता काय करायला हवं?’ ते असचं होऊन गेलं’ आपणहतबल असल्याचा आपल्याला भास होतो. पण जेव्हा लोक चुका करतात तेव्हा आपण त्या मागेहेतू शोधतो. हे बरोबर नाहीये. आपण ह्याचा विचार केला पाहिजे. चौथं म्हणजेदुसऱ्यांचा मतांचा फुटबाल बनू नये. दुसर्याना तुमच्या बद्दल जे म्हणायचं आहे तेम्हणू द्या. जे चांगले काम करतात त्यांची सुद्धा लोकं आलोचना करतात आणि जे चूक कामकरतात त्यांची सुद्धा लोकं स्तुती करतात. आपण आपलं जीवन लोकांच्या मतांवर अवलंबून ठेवूननाही जगू शकत. आणि पाचवा म्हणजे वर्तमानात जगणे. भूतकाळाला विसरून, भविष्यासाठीकाम करणे पण वर्तमानात जगणे. ह्या पाच तत्तावांच्या मदतीने आपण जेव्हा ध्यान करतोतेव्हा खोल जाऊ शकतो जिथे आपल्याला ‘मी प्रेमाचा स्त्रोत आहे’ अशी अनुभूती होते.माझ्या प्रत्येक कणाकणा मध्ये ओम आहे हा आपल्याला अनुभव होतो.

आज एक काम करा,पहिली तुमच्या गरजांची एक यादी करा आणि मग तुमच्या जबाबदाऱ्यांची करा. जर तुमच्याजबाबदाऱ्या तुमच्या गरजा पासून कमी आहेत तर तुम्ही एक असंतुष्ट जीवन जगत आहात. पणजर ह्याचं उलट आहे तर मग तुम्ही तुमच्या जीवनात आनंदी आहात. अजून एक गुपित असं किजर तुम्हाला स्वत:साठी काहीच नको असेल तर तुमच्या आंत मधून दुसऱ्यांच्या इच्छापूर्ण करण्याची शक्ती येईल. जर तुम्हाला काही नको आहे तेव्हा तुम्ही दुसऱ्यांचीइच्छा पूर्ण करू शकता आणि त्याचं काम होऊंन जाईल. नवरात्रीच्या वेळी आपण लहानमुलींची अष्टमीला पूजा करतो(कन्यका आणि कन्या पूजन). तुम्हाला माहित आहे का कि हेआपण का करतो? कारण देवाची झलक लहान मुलांच्या मनात दिसते, त्यांच्या भोळेपणा मध्येदिसते. तिथे शक्ती राहते. सगळ्या मध्ये हि शक्ती आहे पण आपल्या इच्छा, आकांक्षा,आणि टेन्शन मुळे ती शक्ती बंदिस्त झाली आहे. जर तुम्ही लहान मुलांना सहजपणेविचाराल कि तुला काय हवे आहे तेव्हा ते लगेच म्हणतील कि मला काहीच नकोय. त्यावेळेस जेव्हा तुम्हाला स्वत:साठी काही नकोय तेव्हा तुमचे आशीर्वाद नक्कीच लाभतील.म्हणून तुम्ही मोठ्या माणसांकडे जाऊन आणि संतांकडे जाऊन आशीर्वाद घेता कारणत्यांना काही नकोय. मला स्वत:साठी काही नकोय, आणि सगळे आनंदी राहू देत’. जर अशीतुमची मन:स्थिती असेल तर तुमचे आशीर्वाद उपयोगी ठरतील.

मी लाखो लोकंबघितले आहेत जे टंचाई मुक्त जीवन जगत आहेत कारण ते एका दिशेने एक पाउल उचलत आहेत.अज्ञान, अन्याय आणि टंचाई वाहून गेली आहे. मग स्वच्छता येते. आपण आंत मधून स्वछराहिलं पाहिजे आणि मग वातावरण सुद्धा स्वछ ठेवलं पाहिजे. इथे असे बरेच लोकं आहेतजे स्वत:चे वाश-बेसिन सुद्धा नीट धुवत नाही. मग स्वत:चे घर स्वछ ठेवण्याचं आपल्याडोक्यात का येत नाही? आणि जरी लोकं घर स्वछ ठेवतील पण कचरा रस्त्या वर फेकतील, तेरस्ते स्वछ नाही राहणार. जर इथे बसल्याने २ तास जरी महिन्यातून काढले तर पटना स्वछहोईल. दर महिन्याच्या पहिल्या रविवारी हे काम करा.

आमचं पाहिलंअसं काम जालना, महाराट्रापासून सुरु झालं.प्रत्येक व्यक्ती हातात झाडू घेऊन आला आणि ३ तासंमध्ये सबंध जालना स्वछ झालं. महापौरांनासुद्धा आश्चर्य झालं. ते म्हणाले ‘अश्या सुद्धा गोष्टी समाजामध्ये होतात?’. आणिकॉम्मोन्वेल्थ खेळांच्या वेळी जेव्हा सरकारने हात टेकून दिले, तेव्हा ५ हजार आर्टऑफ लिविंग स्वयं सेवकांनी पुढे येऊन दिल्ली स्वछ केली. ‘मेरी दिल्ली मेरी यमुना’ह्या मुळे बऱ्याच गोष्टी चांगल्या झाल्या. मी त्यांना म्हटलं कि आपण ह्या दिशेने १पाउल उचलाल तर प्रकृती १० पाऊले आपल्या वतीने येईल. मी म्हटलं कि मला यमुने मध्येमासे बघायचे आहेत. यमुना एक कचरा वाहणारी नदी बनून गेली होती. मथुरे मध्ये जेव्हायमुनेत लोकं पाणी हातात घ्यायचे तेव्हा त्यांना किडे दिसायचे. ५०० ट्रकने भरून घाण यमुनेतून काढण्यात आली. आणि हे सगळं कोणी केलंआपण सत्संगि आणि साधकांनी. आणि त्या नंतर पुरामुळे यमुनेत मासे परत दिसू लागले.प्रकृतीने यमुनेला अगदी स्वच्छ करून टाकलं. मी तर म्हणेन कि जर पटना मध्ये राहण्यारयालोकांनी २ तास जरी दर महिन्या मध्ये दिले तर हे शहर स्वच्छ होऊ शकत. हा चौथामुद्दा घाण काढणे. म्हणून चार मुद्दे होते, अज्ञान,अन्याय, टंचाई आणि अस्वछता.ह्याला सत्संग म्हणतात.

एका सेल फोनेला व्यवस्थित चालण्यासाठी काय गोष्टी लागतात? सीम कार्ड, बटरी, आणि नेटवर्क. तीनवस्तू आहेत, विश्वास, बुद्धी, आणि विश्राम. शांत बसून ध्यान करणे हे विश्राम आहे.देवाची अनुभूती काही फार दूर नाहीये. जर तुमच्या कडे ह्या चार वस्तू आहेत तरदेवाशी तुमचं नातं जमेल.

आज जे काहीतुमची दुख: आहेत ती मला देऊन जा. मला तुमच्या चेहऱ्यावर एक कधी पण नाही जाणार हसूबघायचं. मला तुमाच्या व्यथा देऊन जा आणि आपलं जीवन सेवा, सत्संग आणि साधने मध्येव्यतीत करा.

मागच्यामहिन्यात मी अमेरिकेत होतो तिथे एकाने ‘ओम’ ह्या शब्दावर बरीच माहिती काढून ठेवलीहोती. त्याने ‘ओम’ ह्या शब्दाचा उच्चार रेकोर्ड केलं आणि त्याला कळलं कि ‘ओम’ तोचस्वर आहे ज्यावर पृथ्वी स्वत:भोवती फिरते. म्हणून प्राचीन काळापासून बौद्ध, जैन,थावो, शिंतो, सिख, हिंदू प्रथांमध्ये ‘ओम’ह्या शब्दाला खूप महत्त्व दिलं आहे. त्याला ‘अनाहत नाद’ असे म्हणतात. आणि जरतुम्ही ध्यानात खोल वर शिरलात तर तुम्हाला हाच शब्द हाच स्वर ऐकू येईल. इस्लाम आणिख्रिस्ती समाजांमध्ये ‘आमीन’ किंवा ’एमेन’ म्हटले जाते. ‘ओम’ हा स्वर मन शांतकरण्या साठी खूप उपयोगी आहे.

मी नेहमी म्हणतआलो आहे, ‘वसुधैव कुटुंबकम’ आणि भारतात ह्या गोष्टीची सुरुवात झाली. मी जेव्हा चीनमध्ये गेलो तेव्हा ते म्हणाले कि आमचे शासन कसे हि असले तरी भारत आणि चीन हे फारजुन्या काळापासून मित्र राहिले आहेत. बौध्ह धर्म भारतावरून इथे आला आणि तत्तवग्यानदृष्टीने सुद्धा हे दोन्ही देश जवळ आहेत. त्यांनी माझे असे स्वागत केले. मानवियतातिथे थोडी कमी होतेय म्हणून ते म्हणाले तुम्ही इथे या आणि इथे तुमची शाखा खोला.

जेव्हा इराक चेप्रधानमंत्री मला तिथे बोलवत होते, तेव्हा एका पत्रकाराने त्यांना विचारले कित्यांना भारतातून काय हवे आहे? तेव्हा ते म्हणाले कि मला भारतातून अध्यात्मिकशक्ती आणि ज्ञान हवं आहे. ‘तुम्ही किती शांतीपूर्ण जगता, जिथे वेग-वेगळ्याजाती-जमातीचे, धर्माचे लोकं एकत्र राहतात’. हा आपला एक चांगला मुद्दा आहे आणि हेआपल्या देशात सुद्धा हवं आहे. तुमच्या शिकवलेल्या प्राणायाम, ध्यान ह्या वस्तूंनमुळे आमची लोकं नेहमी आनंदी राहतात आणि कोणत्याही कसोटीसाठी तयार उभे राहतात. मलासगळ्या लोकांना असेच बनवायचे आहे’. तसेच ते म्हणाले कि त्यांना असं वाटतं किभारताच्या उद्योगपतींनी तिथे जाऊन तेल काढून घ्यायला हवं. त्यांना ते अमेरीकेप्क्षाभारतातला तेल द्यावासा वाटत होत. आणि तिसर म्हणजे ‘माहिती तंत्रज्ञान’. त्यांनाभारतीयांनी इरक़ च्या लोकांना माहिती तंत्रज्ञाना संबंधी ट्रेनिंग द्यायला हवं.त्याने ५० युवकांना शांतीदूत बनण्ण्यासाठी बंगलोर मध्ये पाठवलं. त्यांना तीन महिनेट्रेनिंग दिल गेलं तसेच मोरोक्को च्या लोकांना सुद्धा ट्रेनिंग दिलं गेलं. मग तेसगळ्यांना शिकवू लागले आणि प्राणायाम, योग आणि ध्याना मुळे बऱ्याच लोकांचं फायदाझाला. तुम्ही सुद्धा प्राणायाम, योग असणं करावा.

प्रश्न:गुरुजी, आजकालच्या जीवनात तड-जोड करावी लागते. महात्तावाकांशी लोकांनी कोणत्यामानवीय भावनांच जतन केलं पाहिजे?

श्रीश्री: तुमच्या विश्वासाने. तुमचे ध्येय साध्य होईल, इतकी घाई काआहे. मानवीय भावना म्हणजे आपल्या बरोबर नाही झाल्या पाहिजे अश्या वस्तू आपणदुसऱ्यान बरोबर नाही करणे. आणि दुसऱ्यान बरोबर तसेच वागणे जसे आपल्या बरोबरलोकांनी वागले पाहिजे.

प्रश्न:गुरुजी, आज सगळी कडे राजनीती चालू आहे. अध्यात्मिक लोकांनी राजनीती पासून दूरराहावे का?

श्रीश्री: राजनीती म्हणजे काय? ते म्हणजे त्या जागेच्या लोकांच्यागरजे साठी दळण-वळण, शैक्षणिक, सुरक्षा. म्हणजे राजनीती. अध्यात्मिक वेगळ आहे.लोकांच्या भल्या साठी केलं गेलं ते अध्यात्म. शासक सुधारक नाही आणि सुधारक कधीशासक नाही. ह्या दोन्ही जबाबदाऱ्या लोकांनी एकमेकांच्या सहयोगाने पुढे वाढावे.राष्ट्राने एका अध्यात्मिक गुरु कडून सल्ले घ्यावे. म्हणूनच पत्रकार किंवा गुरु हेनेहमी तटस्थ भूमिका देऊ शकतात. त्यांना कोणत्या एका पक्ष मध्ये नाही जायचंय. तेदेवाचे आहेत आणि सत्यासाठी उभे राहतात आणि तशेच सल्ले देतात. असे करायला हवे.

प्रश्न:गुरुजी, आयुष्यात ध्येय काय असलं पाहिजे, पैसा, कीर्ती, पद किंवा काहीतरी वेगळ?

श्रीश्री: समाधान !

प्रश्न: गुरुजीबिहार मध्ये बरेच कॉलेज आहेत, त्यातल्या एका विद्यार्थ्याने असं विचारले आहे कि,‘पुराणांमध्ये बऱ्याच देवतांचे लहान वाहन गणेशजी आणि उंदीर आहेत, ह्यांचा अर्थकाय?

श्रीश्री: गणेश रहस्य म्हणून मी एक सीडी बनवली आहे. हत्ती, उंदीर आणिइतर बर्यचं गोष्टीचं रहस्य. आपण नंतर कधी बोलू त्यावर. आपण म्हणतो कि देवी आणिदेवता हे प्रत्येक प्राण्यात आहे. प्रत्येक प्राणी आपल्या बरोबर काही शक्ती, तरंगआणतो. म्हणून शास्त्रज्ञ म्हणतात कि एक जरी प्राणी नाही राहिला तर जगबुडी होईल.

प्रश्न: आपणघेतलेला निर्णय बरोबर कि चूक आहे हे कसे ठरवावे?

श्रीश्री: वेळ सांगेलं तुम्हाला. बुद्धीचा वापर करा.आत्म्यामधून एकआवाज येईल आणि त्या मुळे कळेल कि ते बरोबर कि चूक. जर चूक असेल तर चिंता पुढे चुकाकरू देणार नाही. जर बरोबर असेल तर आनंद, शांती आणि समाधान मिळेल.

प्रश्न: गुरुजी,असे नेहमी म्हटले गेले आहे कि सकारात्मक विचार करा, पण मन हे नेहमी नकारात्मकविचार करतं? ह्या साठी काय करावं ?

श्रीश्री: तुमचा शरीर स्वच्छ करा. ‘त्रीफळा चूर्ण’ आठवड्यातून २-३वेळा घ्या. तुमची जेव्हा पचन शक्ती चांगली असेल तेव्हा मन पण बरोबर काम करेल. जरतुम्हाला बद्धकोष्टता असेल तर मन पण सगळीकडे जाईल. शरीर स्वच्छ करण्यसाठीआठवड्यातून एकदा तरी त्रिफळा घेणे बरे राहिल. आयुर्वेद मुळे शरीर स्वछ राहत.प्राणायामामुळे प्राण पवित्र होतो, भजनांमुळे मन पवित्र होतं. ज्ञानामुळे बुद्धीस्वछ राहते आणि धारदार होते. दानामुळे मालमत्ता पवित्र होते.

२-३ टक्केआपल्या आपण जे कमावतो ते सामाजिक कामासाठी वेगळ ठेवलं पाहिजे. जर तुम्ही हजाररुपये कमावता आणि ते सगळेच स्वत:वर खर्च करता तर ते बरोबर नाहीये. २,३, किंवा ४ %सुद्धा तुम्ही सामाजिक काम साठी बाजूला ठेवलं पाहिजे. इस्लाम ‘झकात’ द्यायला सांगतम्हणजे कमीत कमी १०% कमाई सामाजिक कामासाठी खर्च करा. आपल्या पुराणात सुद्धा असंम्हंटल गेलं आहे कि २०% कमाई सामाजिक कामासाठी खर्च करा. २०% फार जास्त आणि फारकठीण होऊन जाते करतना. म्हणून ३% करणे ठीक आहे. कलीयुगात इतके जरी केलेत तरी भरपूरआहे.

जसे दान कमाईसाठी तसेच जेवणासाठी तूप. मैथिली ब्राह्मण म्हणायचे कि अर्धा/ १ चमचा तूप भातावरत्याला पवित्र करतो. काही लोकांना वाटत कि हि एक अंधश्रद्धा आहे जी आपण पाळतो. पणएका हृदयरोगतज्ञ च्या मते फक्त जर भात खाल्ला तर ते लगेच ‘साखर’ बनून जाते. आणि मगडाइबेटीस आणि हृदय रोग होतात. जर एकच चमचा तूप वापरलं तर ते जेवण समिश्र साखर बनूनपचन हळू होत आणि डाइबेटीसं आणि हृदय रोग होण्याची शक्यता कमी होते. म्हणूनच आपलेजे पूर्वज म्हणायचे ते बरोबर होत.

हे हळदी बाबतीतसुद्धा खरे आहे. तुम्ही त्याच्या शिवाय जेवण बनवू शकत नाही. काश्मीर तेकन्याकुमारी सगळेच हळदी वापरतात. ३० वर्ष्यान्पुर्वी लोकं म्हणायचे कि हळदी चाकाही उपयोग नाहीये. अमेरिकेने त्या वर काम केलं आणि त्यात कळलं कि हळदी मध्ये‘एन्टी-ओक्सिदेंत’ किंवा कर्क रोग होऊ नाही देण्यासाठी चांगल आहे. आणि म्हणून सगळेत्याला परत वापरू लागले आहेत. पुराण्या काळी कर्क रोगाचे प्रमाण आपल्या देशातनव्हतच. पण आज सगळीकडे कर्क रोग सापडतो. आधी हळदी भरपूर वापरली जायची. त्यालाआयुर्वेद मध्ये ‘व्यवस्थापक’ असे म्हणायचे. म्हणून आपल्याला आयुर्वेद कडे परत जावेलागेल. त्यात असे बरेच गुण आहेत ज्याला जगात आज मान्यता आहे.

प्रश्न:गुरुजी तुम्ही म्हणता कि तुम्ही मतदान द्या पण कसे कळावे कि कोण व्यक्ती बरा आहे.सगळे सारखेच वाटतात.

श्रीश्री: अध्यात्मिक दृष्ट्या तुम्हाला सगळेच सारखे वाटले तर ठीकआहे. नाहीतर मग तुम्ही सगळ्यांनाच सारख म्हणणार नाही. दर क्षेत्रात काही अयोग्यलोकं आहेत. काही लोकं संताचे कपडे घालून, काही पुस्तके वाचून ज्ञान देतात पण पापसुद्धा करतात. डॉक्टर लोकां मध्ये सुद्धा काही अशे आहेत जे किडनी चोरून विकतात.काही वकील सुद्धा असे आहेत. सगळ्याच ठिकाणी असे लोकं असतात. पण जर तुम्ही म्हणालकि सगळे संत, वकील, डॉक्टर आणि राज्यकर्ते चूक आहेत तर मग ते बरोबर नाहीये. सगळेपदाधिकारी चूक नाहीयेत तसेच सगळे पोलीस भ्रष्ट नाहीयेत. काही पोलीस खर्च खूप चांगलेआहेत. जर आपण सगळ्यांना एकाच गोष्टीमध्ये बघितले तर ते चूक राहिल. म्हणून जोव्यक्ती तुम्हाला सगळ्यात योग्य वाटेल त्याला शोधा आणि हृदयातून कळेल. तो व्यक्तीबरोबर आहे कि नाही हे तुम्हाला कळून जाईल.

प्रश्न:गुरुजी मन आणि हृदया मध्ये कोणाचं ऐकावे? मन काही वेगळ म्हणत आणि हृदय काही वेगळम्हणत.

श्रीश्री: व्यवहार करायचा असेल तर मनाचं ऐका आणि जीवन जगायचं असेलतर हृदयाच. जर तुम्ही व्यवहारात हृदयाच आणि जीवनात डोक्याच् ऐकल तर तुम्हाला अपयशयेईल.

प्रश्न:गुरुजी, साधारण माणूस समाज परिवर्तनात काय मदत करू शकतो?

श्रीश्री: जो स्वत:ला साधारण माणूस समजतो तोच बदल घडवू शकतो. जोस्वत:ला विशेष सजतो तो बदल नाही आणू शकणार. आणि असं विचार नका करू कि तुम्हीसाधारण आहात म्हणून काही करू नाही शकणार. तुम्ही बरेच करू शकता. आता पर्यंत मी जेकाही सांगितले आहे ते तुम्ही करू शकता.

प्रश्न: गुरुजी,तुम्ही म्हणता प्रत्येक व्यक्ती मध्ये देवाला बघा. मला तुमच्यात देव दिसतो पण मगदुसऱ्यान मध्ये देव कसा दिसेल?

श्रीश्री: सूर्य जो खिडकीतून दिसतो, पण भिंतीच्या मागे, आहे तोसूर्यचं. स्वीकार करा. ‘कुच्छ जान के चलो कुच मान के चलो, प्रेम से सबको गले लागतेचलो. जीवन चंद दिनो कि बात है’. काही गोष्टी जाणून घ्या, स्वीकार करा, आणिसगळ्यांवर प्रेम करा. जीवन थोड्या दिवसांचाच आहे.

प्रश्न:गुरुजी, राग कसा आवरावा? बऱ्याचदा प्रतिज्ञा घेऊन सुद्धा माझा राग अनावर होतो.

श्रीश्री: बिन्चुक्पणा तुम्हाला अति प्रिय आहे. काही जागा चुकांसाठीसुधा ठेवली पाहिजे. सगळं काही एका स्वप्ना सारखं बघा. सगळ्काही स्वप्न आहे.स्वत:च्या आयुष्याच बघा, तुम्ही शाळेत गेलात, कॉलेज मध्ये आणि आता कामावर. इथेयेताना ट्राफिक जाम मध्ये तुम्ही अडकलात आणि त्रागा करत होतात. पण इथून जातानाहसून निघा. इथे येताना ट्राफिक होतं आणि परत जाताना तुम्हाला तोच ट्राफिक मिळेल.म्हणून जाताना आनंदी होऊन जा. सगळं काही तुमच्या मन:स्थितीवर अवलंबून आहे.

प्रश्न: गुरुजी,सगळ काही सोसणे म्हणजे समाधान आणि स्वीकारुवृत्ती का?

श्रीश्री: नाही! मी तुम्हाला समाधान काय आहे ते सांगू शकणार नाही.जर तुम्हाला आत्ता पर्यंत कधीच समाधान झाले नाही तर ह्या पुढे तुम्हाला ते होणारनाही. तुम्ही त्याला नक्कीच अनुभवला असेल. जरा मनाला शांत होऊ द्या. तुम्हाला कायकाळजी आहे? ती इथे घेऊन या. इथे या आणि त्याला १० मिनिटे बसून समर्पित करा. जेव्हामन विश्राम करतं तेव्हा तुम्हाला माहितआहे कि समाधान काय आहे. सगळं काही इथेच राहिलं आणि तुम्हालाचं सोडून जावे लागेल. जे काही आधी इथे होते ते सगळे सोडून गेलेआहेत. आठवत नाही का तुम्हाला? म्हणून बरेच लोकं गेले आहेत आणि तुम्हाला पण जावेलागेल. इतक जरी ज्ञान पदरात पडल तरी समाधानाची अनुभूती होईल.

प्रश्न:गुरुजी, नात्यांना आपल्या आत्मसम्माना समोर कमी पडू द्यावे का?

श्रीश्री: मी ह्या प्रश्नाला बळी नाही पडणार आहे. तुम्ही काही वेगळाविचार करत आहात, प्रश्न काही वेगळा विचारत आहात, मी एक उत्तर देईन, तुम्ही ते सरळकिंवा वेगळ्या मार्गाने आपल्या जीवनात उतरवाल, आणि मग म्हणाल गुरुजी म्हणालेम्हणून मी हे केलं! नाही ! आत्म सम्मान एक आहे आणि अहंकार एक. अहंकाराने कृतीम्पणाजन्माला येतो पण आत्म सम्मान तो आहे जो तुमच्या पासून कोणीही हिरावून घेवू शकतनाही. जर तुम्हाला आत्म सम्मान असेल तर लाख लोकांनी तुम्हाला शिव्या दिल्यात तरीसुद्धा तुम्ही हसत राहाल. टीकेचा स्वीकार कराल. हा दुसऱ्या व्यक्तीची निवड आहे कायबोलाव आणि काय नाही. कोणीतरी मला काहीतरी सांगितल. मी म्हणालो, सगळ्यांना हक्क आहेआपल्या अज्ञानाचे प्रदर्शन करायला. आहे कि नाही? मग आपण आपला मन कश्याला खराबकरावं?

प्रश्न:आयुष्यात यश हे कसं मोजावे? खूप मेहनत घेवून सुद्धा फळ मिळत नाही तेव्हा कायकरावं?

श्रीश्री: यश मिळण्यासाठी ५ महाभूतांची गरज आहे फक्त परिश्रम कामाचेनाहीत. परिश्रम, आशीर्वाद, भाग्य, काम करण्याची वस्तू, आणि बरोबर मन:स्थिती. हेसगळ असेल तर तुम्ही काही करू शकाल.

प्रश्न: मलामाहित आहे कि मी जे करतोय ते चूक आहे पण तरीही मी स्वत:ला थांबू शकत नाही. का?

श्रीश्री: कारण तुमच्या मध्ये एक आशा आहे कि मला तिथे आनंद मिळेल.पण जेव्हा तुम्ही ध्यानात मोठ्या आनंदाला सामोरे जाल, तेव्हा आपोआप सोडून द्याल.म्हणून प्राणायाम, ध्यान करायला हवं. लाखो लोकांनी आपल्या वाईट सवयींचा त्याग हेकेल्या नंतर केला. काळजी नका करू !

प्रश्न: आपलाविधी वर विश्वास असावा का?

श्रीश्री: आपण स्वत:ची विधी स्वत: बनवतो. जर तुमच्या मध्ये विश्वासअसेल तर तुम्ही स्वत: तुमचं भाग्य बनवू शकता.

प्रश्न:व्यक्तीला जीवनामध्ये यश मिळाले असे केव्हा समजावे?

श्रीश्री: जास्त हसा आणि जेव्हा तुम्ही दुख:त पण हसत असाल तेव्हासमजा तुम्ही जीवनात यश कमावलत.

प्रश्न: कायजास्त महत्त्वपूर्ण आहे कर्म कि भाग्य?

श्रीश्री: पहिले तुम्हाला टी.व्ही बघायचा आहे कि ऐकायचा आहे. ह्यागोष्टी बरोबर जातात. जर दोन दुकान आजू-बाजूला असतील तर एक कमावतो आणि दुसरागमावतो. असे का? एक गोष्ट दिसत नाही. पण ती अदृश्य वस्तू आपण बाधू शकतो. भाग्यालादोष देऊ नका. तुम्ही तुमचा भाग्य बदलू शकता. भारताचे युवक इतके शक्तिशाली आहेत किस्वत:चे भाग्य बदलू शकतील. आशा हरून जाण्याची काहीच गरज नाही. जर तुम्हाला कोणालाअसं वाटला कि काही राहिल नाही आणि नैराश्य आलं तर कोणाही आर्ट ऑफ लिविंग च्याटीचर्स शी संपर्क साधा. जर कोणाला आत्महत्या करण्याच वाटल तर पहिले येऊन माझी समतीघेवून जा आणि मग पाउल उचला. नाहीतर इथे नाही आणि तिथे पण तुम्हाला जागा मिळणारनाही. मध्ये अडकून राहाल. आणि तुम्हाला हे पण माहित आहे कि मी तुम्हाला संमतीदेणार नाही.

प्रश्न: विद्यार्थीआत्महत्या करत आहेत का?

श्रीश्री: कारण त्यांना कोणी पण अध्यात्म शिकवला नाहीये. कोणीत्यांना प्राणायाम आणि ध्यान शिकवला नाहीये. आम्ही ते शिकवायला तयार आहोत. एस!+कोर्स सगळ्या ठिकाणी शिकवला जातो आणि तो सगळ्यांनी करावं. इथे इईत मधले शिक्षकआहेत जे सगळीकडे जाऊन शिकवतात. तुमचा जीवन बदलून जाईल. मन नैराश्य कडे वळल्यावरआणि आत्महत्येचा विचार येत असेल तर ते कधी नाही करू. आणि जर काही त्रास असेल तर तोमला देऊन टाका. आणि तुम्ही त्यातून निघून याल लगेचच.

प्रश्न: यशाचीएक गुरुकिल्ली काय आहे?

श्रीश्री: अपयश पचवता येणं हि यशाची गुरुकिल्ली आहे.

प्रश्न:जीवनाचे ध्येय काय असलं पाहिजे?

श्रीश्री: ज्याला माहित आहे तो हे सांगणार नाही, आणि ज्याने सांगितलात्याला माहित नाहीये!

प्रश्न:ज्योतिषशास्त्रावर विश्वास ठेवला पाहिजे का?

श्रीश्री: ज्योतिषशास्त्र एक विद्या आहे पण ज्योतीश्शास्त्राग्यवैज्ञानिक नाहीयेत. नेहमी काही न माही सांगतील. जर तुमच्या कुंडली मध्ये दोष आहेतर ते ज्ञान, सत्संग आणि सेवा मुळे निघून जाईल. तुम्ही सगळं काही बदलू शकता. हे माहिती हवं किभूतकाळ आपले भाग्य होत आणि भविष्य काळ आपण घडवू शकतो.

प्रश्न: मलाअभ्यास करावासा नाही वाटत.

श्रीश्री: थोडा प्राणायाम आणि ध्यान करा आणि मग तुम्ही अभ्यासात लक्षघालू शकाल.

प्रश्न: भारतअध्यात्मिक क्षेत्रात इतका पुढे आहे तरी जगात इतका मागे का?

श्रीश्री: कोण म्हणत कि भारत मागे आहे? तुम्हाला माहित आहे, आजअमेरिका सगळ्यात जास्त कर्ज-बाजरी देश आहे. आर्थिक स्थिती तिथे बिकट आहे आणिदेशावर खूप खर्च आहे.

2012-02-23T20:33:00.004-08:00

देव आहे ; तो तुमच्यावर प्रेम करतो आणि तो तुमच्यामधे आहे.

आयुष्या अमुल्य आहे. ती देवाने दिलेली भेट आहे. आपण त्याची काळजी घेतली नाही तर आपण दुक्खी राहतो. जेंव्हा आपण त्याची काळजी घेतो तेंव्हा आपल्याला हवे ते मिळू लागते. मी तुम्हाला एका गोष्टीची आठवण करून द्यायला आलो आहे, तुम्हाला माहिती आहे काय? नाही, म्हणूनच मी तुम्हाला त्याची आठवण करून द्यायला आलो आहे (हशा). मी इथे का आलो आहे हे तुम्हाला माहीत नाही, बरोबर? मी इथे ही आठवण करून द्यायला आलो आहे की एक शक्ति आहे; देव आहे. जर तुमचा विश्वास बसत नसेल तर मला विचारा. मी म्हणेन देव आहे. आणि तो तुमच्यावर प्रेम करतो. मग तुम्ही विचारल, 'त्याने मला भोग का दिले?जर देव आहे तर दुक्ख का आहे? जेंव्हा आपण त्याचा विरुद्धा जातो किंवा क्रुतघ्न होतोतेंव्हा दुक्ख वाढते. जेव्हा आपल्याला त्रास होतो तेंव्हा आपल्याला देवाचा शोध घ्यायला लागतो. तेंव्हा आपल्याला कळते की दुक्ख असताना आपल्या बरोबर कुणी होते.

असे म्हणतात की देव आधी मोजून घेतो आणि मग प्रत्येक प्रान्याला शेपूट लावतो. त्याने हत्तीची शेपूट बकरीला लावली नाही, कारण ती शोभून दिसणार नाही. प्रत्येक प्रान्याला शोभेल अशी शेपूट देण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे प्रत्येकाच्या अडचणी या त्यांचा शेपुट आहेत. तुम्ही संभाळू शकता अशाच अडचणी तुम्हाला देण्यात येतात. आणि तुम्ही सोडवू शकणार नाही अशा अडचणी मी सोडवायला आलाओ आहे. समाजातले सगळे गुरू आणि बुद्धिवादी हे तुमच्या अडचणी सोडवण्यासाठी आले आहेत. सगळे जग, तुमचे मित्र आणि नातेवाईक तुमच्याबरोबर आहेत. तुम्ही एकटे नाही. तर, 'देव आहे. 'तुम्हाला याबद्दल आठवण करून देण्यासाठी मी आलो आहे. देव आहे आणि तो तुमच्यावर प्रेम करतो आणि तो तुमच्यामधे आहे.
थोड्या थोड्या वेळसाठी आपण आपले मन थोडावेळासाठी शांत केले, तर आपण त्याचबरोबर संबंध जोडू शकतो. त्यानंतर तुम्हाला ज्या इच्छा होतील ते अशक्य राहणार नाही. ‘जो इच्छा कारीहो मानू माही, प्रभू प्रताप कच्हू दुर्लभ नाहीं’ (उत्तर मध्य आणि पश्‍चिम भारतात म्हणाली जाणारी एक म्हण) ही सिद्धा केलेली गोष्ट आहे. आपण सगळे इथे सत्संग साठी जमलो आहोत. आत्ता तुमच्या चेहर्यावर जे हस्या आहे ते कधीच नष्ट न होणे हा फायदा झला पाहिजे. तुम्ही जे त्रास आणले आहेत त्याना इथेच ठेवा आणि एक हसू घेऊन घरी जा, आणि खात्री बाळगा की तुमचे काम होईल. ते पूर्ण होण्यासाठी कदाचित थोडा वेळ लागेल पण ते नक्की पूर्ण होईल. थोडा वेळ लागेल पण जरूरी नाही की नेहमीच वेळ लागेल.

३० वर्षांपासून मी जगभर फिरत आहे. जगाच्या प्रत्येक कानाकोपर्‍यात भारतीय संस्कृती आणि अध्यात्मळा मान दिला जातो. उत्तर ध्रुवावरचे शेवटचे गाव ट्रोमसो, किंवा दक्षिण ध्रुवावरचे शेवटचे गाव तियेरा देल फ्युएगो, कुठेही जा तुम्हाला लोक कीर्तन, ध्यान, प्राणायाम करताना दिसतील. तुम्ही तिथे जाउन जय गुरुदेव म्हणाल तर तुम्हाला हजारो लोक भेटतील. भारत हा सुंदर देश आहे. देवाचे पाय या देशाला लागले आहेत (बोध गया, बिहार, भारत येथील सत्संग) 'विष्णू पाद' इथे जोडलेले आहेत. हे गया चे महत्व आहे. या ठिकाणी बुद्धाला द्न्यान मिळाले. सिद्धार्थ इथे बुद्ध झाला आणि द्न्यान जगभर पसरवले. तुम्ही इतक्या शुद्धा जागेत आहात.

मला तुम्हाला परत खात्री पटवून द्यायची आहे की ती शक्ति तुमच्या मधे आहे, जी तुम्ही वापरत नाही आहात. जर तुम्ही ती वापरळित तर तुम्हाला दुक्खी राहायचे काहीच कारण नाही. ‘दुख मैं त्याग, सुख मैं सेवा’; दुक्ख असताना समर्पण आणि आनंदात सेवा. जर आपण केले तर एक भक्तीची लाट तुमच्यामधे उसळेल. आपण जर आनंदात असु तर सेवा केली पाहिजे. आणि दुक्ख असेल तर समर्पण करून विश्वास ठेवला पाहिजे की आपले काम होईल. आज, तुम्ही दोन याद्या बनवा, एक तुम्हाला काय हवे आहे आणि दुसरी तुम्ही कोणत्या जबाबदार्‍या घेऊ शकता. जर आपल्या जबाबदार्‍या आपल्या गरजे पेक्षा कमी असतील तर आपण दुक्खि राहू. पण, जबाबदार्‍या गरजे पेक्षा जास्त असतील तर आपण आनंदी राहू. जर मला माझासाठी काही नको अशी भावना असेल तर, एक जादुई शक्ति तुमच्यामधे येते जिच्यामुळे तुम्ही इतराना सुद्धा आशीर्वाद देऊ शकता. तेंव्हा आपले संकल्प पूर्ण होऊ लागतात. आपल्यामधे सुद्धा इतरांच्या इच्छा पूर्ण करायची शक्ति आहे. हे पुराव्यासह सिद्ध केलेले विद्यान आहे, अंधश्रद्धा नाही.

तर आपण काय केले पाहिजे? आपल्या जबाबदार्‍या काय आहेत? पहिले, आपण बीन रासायनिक शेतीला उत्तेजन दिले पाहिजे. जे लोक इथे शेती करणारे आहेत त्यानी सेंद्रिय सेंद्रिय शेती केली पाहिजे. आर्ट ऑफ लिव्हिंग तुम्हाला बाजार मिळवून देईल. तुम्ही म्हणता की तुमच्या उत्पन्नाला योग्या भाव मिळत नाही. ते होणार नाही. ठीक आहे? दुसरे, इथे किती युवकाना नोकर्‍या नाहीत? आम्ही आर्ट ऑफ लिव्हिंग तर्फे एक रोजगार केंद्रा सुरू केले आहे. ज्याना नोकर्‍या नाहीत त्यानी आपापले नाव या केंद्रामधे नोंदवा. तुमचे नाव, शिक्षण आणि अपेक्षा सांगा, आपण नक्कीच काही करू. तुम्हाला माहिती आहे, बिहार मधून अनेक लोक बेन्गाळुरु मधे प्रशिक्षणासाठी आले. ते तिथे आश्रम चालवत आहेत. बिहारचे युवक खूप मेहनती आणि शूर आहेत. मेहनती, शूर आणि विश्वासू; हे तीन गुण त्यांचामधे बिंबवले आहेत.

यामधे काहीतरी चुकले. काही वर्षांसाठी ते तिथल्या ताण-तणाव, भांडणे यासाठी ओळखले जात होते. पण मला आतली गोष्ट माहीत आहे. बिहारचे युवक आनंदी आणि ताकदवान आहेत आणि मला असे युवक हवे आहेत. हा देश उभारण्यासाठी युवा शक्तीची गरज आहे. आपण इतक्या भ्रष्टाचारला तोंड देत आहोत. भ्रष्टाचार का सुरू होतो ते माहीत आहे का? जिथे एक असल्याची भावना संपते, तिथे भ्रष्टाचार सुरू होतो. जिथे अध्यात्मिकता नसते, तिथे भ्रष्टाचार आणि स्वार्थ सुरू होतो. आपल्या सगळ्याना भ्रष्टाचाराचा कंटाळा आला आहे, आणि तो नष्ट करण्यासाठी आपल्या सगळ्याना काही मेहनत घ्यावी लागेल. हे कसे करायचे? पहिल्यांदा, आपण सगळ्यानी शपथ घ्यावी की मी लाच देणार नाही आणि घेणार नाही. जरी इथे लाच घेणारा अधिकारी बसला असेल, तर मला सांगायला आवडेल की इतके वर्षा तुम्ही लाच घेतली आहे आणि ते काय आहे याचा अनुभव घेतला आहे. त्याने स्वतहाचे नाव खराब केले आहे आणि इतरांच्या व स्वतहाच्या मनात कडवटपणा भरून ठेवला आहे. आणि एवढ्या पैशाचे आपण काय करतो?आपण पैसे गोळा करतो, बेन्केत ठेवतो आणि मारुन जातो. आपल्या मृत्यूनंतर आपली मुळे त्या पैशांसाठी कोर्टात जाउन भांडतात. राम आणि लक्ष्मण सारखे असे भाउ बनवलेत की जे तुमच्या वेट मार्गाने मिळवलेल्या संपत्तीसाठी एकमेकांशी भांडतात. असे करू नका. एक वर्षासाठी लाच घेणे थांबवा. मी जास्त काही मागत नाही. फक्त एक वर्ष. प्न जर गोष्टी तशा झाल्या नाहीत तर तुम्ही तुमच्या मनासारखे करू शकता. आणि इथले सगळे युवक, जे देशासाठी सहा महिने, एक वर्ष देउ शकतात, तुमचे स्वागत आहे.

या देशासाठी करण्यासारखे खुप आहे. अहिंसा असलेला समाज बघायला आपल्याला सगळ्याना आवडेल. मला आठवते आहे, मी इथे बारा वर्षांपूर्वी आलो होतो. त्यावेळी इथे गंभीर परिस्थिती होती. लोक म्हणायचे,'तिथे जाउ नका, तुम्ही जाउच शकत नाही, तिथे खूप धोका आहे.' बिहार म्हणजे भीती. ही परिस्थिती होती. 'लोकांचा एकत्र कार्यक्रम अशक्य होता. कोणाला माहीत की कधी काय होईल?'पण आता तशी परिस्थिती नाही. तेंव्हपेक्षा बरीच सुधारणाझली आहे. लोक मोकळेपणाने फिरत आहेत आणि ही एक चांगली गोष्ट घडली आहे. आपल्याला अजुन खूप करायचे आहे. अजुन बरेच औधे जायचे आहे.

आपण सगळ्यानी शपथ घेतली पाहिजे की लाच देणार आठवा घेणार नाही. जर कोणी जन्माच्या दाखल्यासाठी लाच मागितली तर अजुन दहा लोक घेऊन जा,एकटे जाउ नका. त्याना सांगा, 'आम्ही गुरुजींच्या सत्संग मधे शपथ घेतली आहे की आम्ही लाच देणार नाही, म्हणून आम्ही तसे करू शकत नाही.' आणि धर्म ही अशी गोष्ट आहे, तुम्ही सत्संग मध्ये शपथ घेतलित की तुम्हाला त्याला पाळावेच लागेल. दुसरे, दारू या देशाचा नाश करत आहे. दारूचे व्यसन पाहून आम्हाला खूप त्रास होत आहे. गेल्या काही महिन्यात दारूचा खप तिप्पट वाढला आहे. लाखो रुपयाना ते विकले जात आहे आणि लोक आणखी गरीब होत आहेत. जो पर्यंत दारूच्या नद्या या देशात आहेत, तोपर्यंत या देशात समृद्धी येणार नाही. देशाला समृद्ध होऊन गरीबी हातवायची असेल तर दारूची दुकाने पहिल्यांदा बंद केली पाहिजेत. दारूचे व्यसन लागलेल्या सर्वाना मी मजा 'बार' मधे बोलावतो आहे, इथला नशा कधीच उतरणार नाही. सत्संगच्या नशेत एकदा नृत्या कराल तर बाकीची सगळी व्यसने तुम्हाला फिकी वाटायला लागतील. लोक लग्नात, कुणी जन्मले अथवामेल्यावर दारू पितात. जर पक्ष निवडणूक जिंकला तरी दारू पितात, हारला तरी दुक्ख विसरण्यासाठी पितात. फायदा किंवा तोटा, काही झले तरी पितात. काही झले तरी दारू पिणे सुरुच राहते. आपल्याला ही परिस्थिती बदलायला पाहिजे. प्राणायाम, ध्यान आणि क्रिया करा, तुमच्यामधे किती शक्ति आहे ते तुम्हाला कळेल. तुम्ही आपसूकच दारू पिणे थांबवल. तब्येतीची काळजी घेण्यासाठी आयुर्वेदिक गोष्टी वापरल्या पाहिजेत. डोके दुखाल्यास आपण एलोपेथिक औषधे घेतो. आयुर्वेदिक औषधे घ्या, ध्यान ,प्राणायाम करा सगळी दुखणी पळून जातील.

श्रोता: आपण भारतातील दारूचे उत्पादन थांबवले पाहिजे.
श्री श्री रवि शंकर: म्हणूनच मी इथे आहे. जर खरेदी करणारेच नसतील तर ते कुणाला विकणार.
डोकेदुखी का होते हे माहिती आहे का?रसायन मिश्रित अन्न ज्यात युरीया आणि इतर खते असतात असे अन्न खाल्ल्यामुळे. जर आपण रसायन विराहित शेती केली, तर पोटात जाणारे अन्न दुक्ख निर्माण करणार नाही, तुम्ही आनादी राहाल आणि बुद्धी तीक्ष्ण राहील. म्हणून रोज थोडा वेळ योग आणि प्राणायाम केला पाहिजे. तुमचे शरीर आनंदी आणि ताकदवान राहील. माझे आशीर्वाद नेहमीच तुमच्याबरोबर राहतील. कमतरता असणार नाही. ही योगाची जादू आहे. तुमच्या इच्छा पूर्ण करायची क्षमता योगमध्ये आहे. मी एकाले आहे की बोध गया येथे छोटा द्न्यान मंडप आश्रम सुरू करण्यात आला आहे. मी त्याचा उद्घाटना साठी आलो आहे. आज चीन, जपान आणि इतर देशमधून जवळपास दोनशे लोक आले आहेत. चीन मध्ये सुद्धा भारतातील अध्यात्मीकतेला मन दिला जातो. आपले शारीरिक अडचणी नष्ट होतात, आपण आरोग्यपूर्ण होतो, समाजात आनंद पसरतो, अडचणी दूर होतात, लोकाना मेंदूच्या क्षमता वाढल्याचा अनुभव आला. हे इतके सुंदर आणि गोड द्न्यन आहे पण आपण त्याचा आदर न करता, दुर्लक्ष करून ते बाजूला ठेवले आहे. ही आपण सगळ्यानी चुक केली आहे. किती जाणाना थंडी वाजते आहे? जर वाजत असेल तर, तुमचा अंगठा गरम राहील अशा रीतीने पकडा. तुम्ही अंगठा गरम ठेवलात तर तुमचे संपूर्ण शरीर गरम राहील. मी जेंव्हा स्विट्ज़र्लॅंड सारख्या देशात जातो तेंव्हा याच कपड्यांमधे जातो आणि ते म्हणतात, ' तुम्हाला थंडी वाजत नाही का? आणि मी म्हणतो नाही. तुम्ही पण हे करू शकता. थोडे प्राणायाम, ध्यान आणि योगा करा, आणि उष्णता किंवा थंडी तुम्हाका त्रास नाही देऊ शकणार. तुम्ही ताकदवान बनाल!

2012-02-20T20:18:00.000-08:00

गुरुचे सानिध्य हे तुम्ही गुरूशी एकरूप होण्यासाठी असते.

१९ जानेवारी २०१२

अराजका नंतर समाधान येते.वादळानंतर नेहमीच शांतता असते. हा तर आयुष्याचा नियमच आहे. एकदा मी अमेरिकेच्याराजधानीत सुमारे तीनशे लोकांसोबत सत्संग करीत होतो. आणि अचानकपणे मागून एक टोलेजंगआणि धिप्पाड माणूस माझ्यासमोर येऊन ओरडायला लागला कि” तुम्ही दुष्ट आहात!”.प्रभू येशूचे नाव घेऊन तो माझ्यावर हल्ला करू लागला. तो मोठ्याने ओरडू लागला कि “हे योग, आध्यात्मिकता आणि हिंदुत्व हि सारी सैतानाची कामे आहेत.” सर्वजण भीतीनेगारठून गेले. कोणीच उठू शकत नव्हता, जणूकाही भीतीने ते जागीच थिजून गेले होते. जसातो माझ्याजवळ येऊ लागला तसे मी त्याला हात उंचावून म्हटले ”थांब ! हा काय प्रकारचालविला आहेस?” मी थांब म्हणताच तो जमिनीवर कोसळला आणि ओक्साबोक्शी रडू लागला.त्याचे हृदय परिवर्तन होऊन तो क्षमायाचना करू लागला.

तेंव्हा मला महर्षी पतंजली यांचेएक वाक्य आठवले “ अहिंसा प्रतिष्ठायाम, तत् सान्निध्या वैर त्यागः”. यामुळेअसे सिद्ध होते कि जेंव्हा एखादा आपल्या आयुष्यात अहिंसेची स्थापना करतो, तेंव्हात्याच्या संपर्कात येणाऱ्यांच्या मनातून द्वेष आणि वैरभाव हद्दपार होतात. म्हणूनचमहर्षींचे विधान चुकीचे किंवा गैर असू शकत नाही हेच या घटनेवरून लक्षात येते. मलातीन चार वेगवेगळया ठिकाणी याचा प्रत्यय असा आला आहे कि जेंव्हा अति द्वेषाने मलामारायला आलेल्या लोकांमध्ये अचानक परिवर्तन घडले. नंतर ते लोक आर्ट ऑफ लिविंग चेशिक्षक बनले!

इथे मला असे सांगायचे आहे किआध्यात्मिकता म्हणजे औट घटकेची करमणूक नव्हे , जसे कि तुम्ही एखादे पुस्तक वाचूनकाहीसे समाधानी होऊन पुन्हा कामाला लागता. हे एक संपूर्ण आणि सिद्ध असे ज्ञान आहे.“जो इच्छा करीहो मन मही, प्रभू प्रताप कछू दुर्लभ नही” ( परमेश्वराची जर इच्छाअसेल तर तुमच्या मनातील इच्छा पूर्ण होणे अवघड नाही.) मी तुम्हाला आत्मविश्वासानेअसे सांगू शकतो कि हि एक शक्ती आहे कि जी काम करते.

ती शक्ती काम करते, होय कि नाही?तुमच्यापैकी किती जणांनी आयुष्यात याचा अनुभव घेतला आहे? तुम्ही ज्याची इच्छा करताते प्राप्त होते , होय कि नाही? चमत्कार होतात कि नाही? हे महत्वाचे आहे. नाहीतरधर्मोपदेशक प्रवचन देतात, उपस्थित श्रोते ते काही वेळ ऐकतात आणि मग पेंगायलालागतात. ऐकता ऐकता ते झोपी जातात आणि काही वेळा तर वक्तेसुद्धा झोपेतच व्याख्यानदेत असतात. मी कोणाची निर्भत्सना करीत नाहीये पण आजकाल आपल्या देशात हि एक सवयचझाली आहे कि नुसते ऐकून, ते प्रत्यक्ष आयुष्यात कृतीत न आणता त्यावर फक्तव्याख्यान द्यायचे.

तर हे आयुष्यात केंव्हा प्रगटहोतात? यात चार गोष्टी आहेत, त्या म्हणजे सानिध्य, सामीप्य, सारुप्य आणि सायुज्यम्हणजेच एकात्मता. सानिध्य- जेंव्हा एखादा जण गुरूच्या संगतीत बसतो, तेंव्हा तेजवळीकीचा अनुभव घेतात, तेथे तर वेगळेपणाची भावनाच नसते, गुरु वेगळे आणि मी वेगळाअसे नसते. मी स्वतः असतो. म्हणूनच असा एक श्लोक आहे “ मन्नाथ श्री जगन्नाथ”, माझादेव हा सर्व विश्वाचा राजा आहे, माझे गुरु हे सर्व विश्वाचे गुरु आहेत, माझा आत्माम्हणजेच विश्वात्मा आहे, अशी भावना होते. हि जवळीक आणि आपलेपणाची भावना जागृत झालीम्हणजेच सामीप्य होय. त्या पुढची पायरी म्हणजे सारुप्य , म्हणजे मी आणि माझा गुरुहे वेगळे नाहीत. त्यानंतर सायुज्य, म्हणजेच संपूर्ण एकात्मता येते.

अशा तऱ्हेने गुरुचे सानिध्य हे तुम्ही गुरूबरोबर एकरूप होण्यासाठी असते..

प्रश्न: गुरुजी, आपल्या सभोवतीवाईट घटना घडत असतांना आपण मात्र त्याच्याबाबतीत काहीच करू शकत नाही. काय करावे?

श्री श्री: बऱ्याच वेळा अशा घटनाहोत असतांना एकटा माणूस काही करू शकत नाही, पण काही लोक जर एकत्र येऊन जर एकसंघपणे प्रयत्न केले तर काही होऊ शकते. जर त्या समूहाचा पण काही उपयोग होत नसेल तरतुम्ही त्या व्यक्तीला त्याच्या वागण्याची जाणीव होण्यासाठी प्रार्थना करू शकता.जेंव्हा आपण एखादी गोष्ट करू शकत नाही तेंव्हा आपण शरण जाऊन अशी प्रार्थना केली कि“ हे भगवती माते, हे काम माझ्याच्याने होत नसून, तू आता ते करावेस, देवा आता हितुझी जबाबदारी आहे, गुरुजी, हे तुमचे काम आहे.” असे केल्याने पण ते काम होऊशकते.

जसे आधी सांगितले तसे त्यामाणसाशी दोन हात करणे हे काही माझे काम नव्हते. कारण माझ्यावर धावून आलेला तोचांगलाच धष्टपुष्ट , सात फुट उंच, धिप्पाड आणि बलदंड असा होता. तेंव्हा काय झाले?मी काही घाबरलो नव्हतो. मी शांतपणे त्याला सांगितले कि ‘थांब! आणितो खाली पडूनरडायला लागला. असे या आधी पण अनेक वेळा झाले आहे. मी आता फक्त तुम्हाला उदाहरण देतहोतो.

प्रश्न: गुरुजी, असे दिसतेनेहमी सत्य हेच संकटात सापडते ? असत्य आणि खोटेपणा उजळ माथ्याने वावरताना दिसतातआणि सत्य मात्र संकटात असते.

श्री श्री: सत्य किंवा असत्यदोघांनाही त्रास होणार नाही. नेहमी सत्याच्या मार्गावर चालणाऱ्यांना त्रास होतोआणि असत्य बोलणारे आनंदी होतात हे असे नाहीये. असे मात्र दिसू शकते कि असत्याच्यामार्गावर चालणारे राजासारखे जगत असतील. पण ते मात्र तात्कालिक असते आणि शेवटीत्यांची रवानगी तुरुंगात होते.असे झाले आहे कि नाही?

असे घडले आहे कि डीएमके चे काहीमंत्री आणि त्यांचे अनुयायी जे स्वतःला नास्तिक समजतात तेच अध्यात्मिक गुरूंनाविरोध करीत असतात. हे लोक आयुर्वेद विभाग आणि आरोग्य विभागांचे प्रमुख होते.

यावरून मला एक गोष्ट आठवली.आम्ही बेंगलोर मध्ये एक आयुर्वेदिक महाविद्यालय चालवितो आणि ते खूप चांगले म्हणूनप्रसिद्ध आहे. राज्यातील पहिल्या दहापैकी पाच आमचे विद्यार्थी होते. बाकीच्यामहाविध्यालायांचे निकाल जेंव्हा पन्नास ते साठ टक्के असत तेंव्हा आमच्यामहाविध्यालात मात्र त्रेयान्नव टक्के निकाल लागला. तेंव्हा ते लोक आमच्याकडे येऊनत्यांनी सीबीआय ला चौकशीचे आदेश दिले. मग ते म्हणाले इथे प्राध्यापक नाहीयेत,अस्पतालाचा दर्जा चांगला नाहीये आणि म्हणून त्यांनी प्रवेश रद्द केले. हा सुमारेपन्नास मुलांचा प्रश्न होता. असा जर मध्येच अभ्यासक्रम थांबविला तर त्यांचेभवितव्य काय म्हणून आम्ही कोर्टाकडून त्याला स्थगिती आणली.

आमच्याकडे पस्तीस शिक्षक असतांनाते म्हणाले कि शिकवायला फक्त आठच शिक्षक आहेत. त्यांनी प्राचार्यांना दम दिला कि “आम्ही कोण आहोत हे माहित आहे ना? आम्ही सीबीआई चे लोक आहोत. आम्ही जो विवरण केलेआहे त्यावर सही करा.” मग त्यांनी त्यावर सही केली पण आमचे हजेरी पत्र त्याला जोडलेज्यात सर्व पस्तीसांची नावे होती. पण त्यांनी फक्त आठ शिक्षकांची माहिती देणाऱ्याकागदावर सही करायला भाग पाडले.

हे माझे काम नाही असाच तुमचा जपचालू असतोना? सप्त शती मध्ये काय मंत्र आहे?

म्हणून सत्याचा विजय हा नेहमीचठरलेला आहे. या बाबतीत तुम्ही नेहमी ठाम रहा. असे तात्पुरते दिसेल कि सत्य फसवलेजातेय, किंवा जो सत्याची कास धरतो त्याची अधोगती होतेय, पण अंतिम विजय नेहमीसत्याचाच होतो.

जेंव्हा काही लोक आपल्याउन्नतीसाठी अयोग्य मार्ग वापरून खूप वरती गेलेले दिसले तरी त्यांना ते कधीतरीनिश्चितच भोगावे लागते.

प्रश्न: गुरुजी, आपला “लोक,वस्तू आणि परिस्थिती हे जसे असतील तसा त्यांचा स्वीकार करा” हा विचार एक मध्यमार्गकिंवा समझौता वाटतो.

श्री श्री: नाही, समझौता करू नका.प्रथम त्याचा स्वीकार करा आणि मग मन शांत झाल्यावर त्याचा प्रतिकार करा. आणि मग जरतुम्हाला कोणाला एक थप्पड मारावीशी तर जरूर मारा पण हसतमुखाने मारा, रागाने नाही.जेंव्हा तुम्ही हसतमुखाने मारता तेंव्हा ती फार जोरात लागते. “साम, दाम, भेद, दंड” हा योग्य मार्ग आहे. तुम्ही जर एकदमकाठी उगारली तर ते योग्य नाही. तुम्हाला जेंव्हा राग येतो, तेंव्हा तुम्ही काठीउगारता. पण त्याचा उलटा परिणाम दिसून येतो. म्हणून आधी “साम, दाम, भेद, आणिजेंव्हा म्हशीला काठीची आवश्यकता असते तेंव्हा हातात काठीच घ्यायला पाहिजे.

प्रश्न: गुरुजी, मला पटकन रागयेतो. एखादी छोटीशी गोष्ट जरी माझ्या मर्जीविरुद्ध झाली तर मला खूप पटकन राग येतो.यामुळे सर्वजण माझ्यापासून दूर असतात. या एकटेपणा पासून सुटका होण्यासाठी कधी कधीमी आत्महत्येचा विचार करू लागतो. यातून’ माझी सुटका कशी होईल?

श्री श्री: असा विचार कधीच करूनका. जेंव्हा तुम्हाला आत्महत्या करावीशीवाटेल तेंव्हा आधी माझी परवानगी घ्या. मग मी तुम्हाला कधी आणि कुठे उडी मारायची तेसांगेन! नाहीतर तुम्ही ना इकडचे राहाल ना तिकडचे असे मधेच लोंबकळत राहाल. काहीकाळजी करू नका,जेंव्हा तुम्हाला खूप राग येईल तेंव्हा भश्रीका करा, कोठे तरी बसूनसुदर्शन क्रिया करा आणि त्यारागाला तुमच्या श्वासातून वाट करून द्या , मग बघा तोकसा बाहेर निघून जातो ते! भाग दुसरा-मौनाची कला हा पाठ्यक्रम पूर्ण करा. तुम्ही जरनियमितपणे ध्यान केले तर त्याचा खूप फायदा होईल.

प्रश्न: गुरुजी, हल्लीची मुले दूरदर्शन कडे फारच आकर्षित होत आहेत.

श्री श्री: फक्त मुलेच ? अहो हल्ली मोठेही दूरदर्शन कडे फारच आकर्षित होत आहेत!

प्रश्न: गुरुजी, या जगाचा कोणी नियामक आहे कि ते आपोआप चालले आहे?

श्री श्री: तुम्हाला काय वाटते? हाप्रश्न मी तुमच्यावर सोपवितो. त्याच्यावर विचार करीत रहा. या जगाचा कोणी नियामकआहे कि ते आपोआप चालले आहे? याच्यावर विचार करा. याचा विचार करणे म्हणजे तर्क करणेहोय. हा तर्क तुम्हाला आत्मज्ञानाकडे घेऊन जाईल. असे काही प्रश्न असतात कि ज्यांचीउत्तरे ज्यांना माहित आहेत त्यांनी सांगायची नसतात. कोणी बुद्धिमान माणूस काहीप्रश्नांची उत्तरे कधीच देणार नाही. त्यापैकी हा एक आहे. “मी कोण आहे?” किंवा “हेसर्व काय आहे?” हे इतर काही प्रश्न आहेत. तो यांची पण उत्तरे सांगणार नाही.त्यामुळे तुम्हाला खोलवर विचार करायची सवय लागेल.

प्रश्न: गुरुजी, कृष्ण आणिअर्जुन यांच्यामध्ये, अर्जुन हा कृष्णाला परत, परत प्रश्न विचारीत असतो. पण असेकाही भक्त असतात कि ते केंव्हाच प्रश्न विचारीत नाहीत. तुम्हाला कोणते भक्त आवडतात?

श्री श्री: मला सर्व जण आवडतात. मीसर्व नमुने गोळा करतो. इंग्रजीत त्याला “मिश्रित वेडे” म्हणतात. एक नव्हे तर सर्वचप्रकारचे लोक माझ्याजवळ आहेत.

प्रश्न: गुरुजी, आध्यात्मिकता आणि विज्ञान यांच्यात नेहमी संघर्ष चालू असतो.

श्री श्री: नाही, असे अजिबातनाहीये. आध्यात्मिकता आणि विज्ञान यात संघर्ष कोठे आहे? विज्ञान जिथे संपते तेथेआध्यात्मिकता सुरु होते. आपल्या देशात हा संघर्ष कधीच नव्हता. हा तर फक्तपश्चिमेकडील देशात होत आला आहे कारण कि तेथे धर्म हा विज्ञानाच्या विरुद्धअसल्यामुळे ते एक संघर्षाचे कारण झाले आहे. आपल्याकडे आपण प्रथम तत्वज्ञान (पदार्थ विज्ञान,जे सर्व पदार्थांच्या आत काय दडले आहे याची माहिती सांगते) समजूनघेतो आणि नंतर आत्मज्ञानाकडे वळतो.

तत्व म्हणजे काय? प्रथमतःपृथ्वी, पाणी, अग्नी, वायू, आणि आकाश या पंच तत्वांबद्धल ज्ञान मिळवून मग मन,बुद्धी, अहंकार हे शिकवले जाते आणि मग आत्म ज्ञान. भारतात हे फार पद्धतशीर आहे.श्रीमद भगवत गीतेच्या सहाव्या अध्यायात भगवान श्रीकृष्ण असे म्हणतात

“ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थोविजितेन्द्रियः |

युत्क इत्युचते योगी समलोष्ट्राश्मकान्चनः ||

ज्ञान आणि विज्ञान यामुळे तुम्हीसमाधानी व्हायला पाहिजे हेच आत्मज्ञानहोय. आम्ही केंव्हाच विज्ञानाच्या विरोधी नव्हतो, म्हणून आम्ही एक प्रगत राष्ट्रहोतो.

तुम्हाला माहित आहे का पहिलेविमान हे भारतात तयार झाले होते? बंगलोर जवळ अनेकल नावाचे एक गाव आहे. त्या गावातसुब्बराया शर्मा शास्त्री नावाचे एक गृहस्थ राहत होते. त्यांना एका संताने विमानकसे बनवायचे हे सांगितले होते. त्यांनी त्याप्रमाणे विमानाचे पहिले रेखाचित्रबनविले. मग ते मुंबईला गेल्यावर दादा भाई नवरोजी यांनी विमान बनविण्यासाठी पैसेदिले. त्यांनी चौपाटीवर पहिले विमान उडविले. ते सुमारे पंधरा मिनिटे हवेत उडतहोते. आणि मग इंग्लंड च्या वर्तमानपत्रांनी हि बातमी छापली कि “अवकाशातीलपहिलेविमान भारतातून झेपावले. मग ब्रिटिशांनी त्या दोघांना तुरुंगात टाकले आणित्यांना त्या विमानाची रेखाचित्रे द्यायला भाग पडले. त्या रेखाचीत्रांवर आधारितविमान राईट बंधूंनी त्यानंतर सुमारे तीस वर्षांनी उडविले. परंतु ते काही फारसेचांगले उडाले नाही कारण त्यांनी पूर्ण रेखाचित्रे उघड केली नव्हती. राईट बंधूंनासुमारे तीस वर्ष प्रयत्न केल्यावर विमान उडविता आले. पण हि वस्तुस्थिती कि पहिलेविमान भारतात उडविण्यात आले होते हे भारतीयांना आणि आपल्या मुलांना माहिती नाहीये.त्यांना असेवाटते कि विज्ञान हे पश्चिमेकडून आले आहे. त्यांना असे वाटते कि“पृथ्वी गोल आहे आणि सूर्याभोवती फिरते हे प्रथम गालिलिओ ने शोधून काढले. आमच्यापंडितांना विचारा ते त्याला खगोल आणि भूगोल ( भू-पृथ्वी, गोल- वर्तुळाकृती)म्हणतात कारण ती गोल आहे म्हणून ते त्याला भूगोल म्हणतात. ते आम्हाला आधीच माहितीहोते.

अभ्यासक्रम ठरविण्याऱ्या सर्ववामपंथी लोकांना चीनला पाठवायला पाहिजे. त्यांनी आपली शिक्षण पद्धतीचा नाश केलाआहे आणि त्यामुळे त्यांनी आपल्या लोकांच्या आत्मविश्वासाला तडा दिला आहे. त्यामुळेआपल्या देशाचे फार नुकसान झाले आहे. पहिले लोह आपल्या देशात तयार केले गेले हे आजकुणालाच महिती नाहीये. त्याचप्रमाणे पहिली शस्त्रक्रिया हि पण भारतात झाली.सुश्रुताने पहिली शस्त्रक्रिया केली तेंव्हा जगाला त्याबद्धल काहीही माहितीनव्हती. www.bharatgyan.com नावाची वेबसाईट आम्ही भारताविषयी जास्ती माहिती देण्यासाठीसुरु केली आहे त्याला जरूर भेट द्या.

प्रश्न: गुरुजी, मी जरीसर्वांशी प्रेमाने वागतो, पण मला मात्र कोणीच प्रेमाने वागवीत नाही. त्याला माझीपुर्वकर्म कारण असू शकतात का?

श्री श्री: तुम्हाला प्रेम मिळणारनाही असा विचार करू नका. थोडे उशिराने का होईना पण तुम्हाला प्रेम जरुर मिळणार.तुम्ही त्याबाबतीत निश्चिंत असा.

प्रश्न: गुरुजी, अनेक लोक शनीआणि साडेसाती यात अडकलेले दिसतात. तुम्ही त्यांच्यासाठी काय निरोप द्याल?

श्री श्री: ग्रहांचे आपल्यावरपरिणाम होतात हे खरे आहे पण साधकांवर (जे अध्यात्माच्या मार्गावर आहेतत्यांच्यासाठी) त्यांचा परिणाम काहीसा कमी प्रमाणात होतो.आणि भक्तावर तर फारच अल्पप्रमाणात होतो, त्यांच्यावर ग्रहांचा हारच कमी परिणाम दिसतो. म्हणून तुम्हीजेंव्हा साधना करीत असता तेंव्हा ”ओम नमःशिवाय” चा जप करा कारण सर्व ग्रह हे भगवानशिवांच्या अधिपत्याखाली असतात. जेंव्हा घराचे स्वामी तुमच्या मुठीत असतानाघरातल्या नोकर काय करणार? तुम्ही ”ओम नमः शिवाय” चा जप करा.

प्रश्न: याआधीच्या प्रश्नाशी संलग्न असा प्रश्न आहे कि पितृ दोष ( मृत नातेवाईकांचावाईट परिणाम) असा काही प्रकार असतो का? काहीजण त्यांच्या मृत्युनंतर पण त्रास देऊशकतात का?

श्री श्री: असे असू शकते.काहीअतृप्त आत्मे थोडासा त्रास देऊ शकतात पण ते तुमचे वाईट करू शकणार नाहीत. तुम्हालाथोडा त्रास होऊ शकतो , पण मी तुम्हाला सांगो कि भक्तांवर त्याचा काहीपरिणाम होतनाही. ”ओम नमः शिवाय” चा जप करा आणि वाईट गोष्टींचा तुमच्यावर परिणाम होणार नाहीकारण सर्व ग्रह हे भगवान शिवांच्या अधिपत्याखाली असतात.

प्रश्न: गुरुजी, तुम्ही कोण आहात? जेंव्हा मी तुमचा विचार करतो, तेंव्हा मला उत्तरमिळत नाही.

श्री श्री: होय, मी लाजवाब आहे!

प्रश्न: गुरुजी, महाभारतात कर्ण आणि अर्जुन यात श्रेष्ठ कोण?

श्री श्री: अहो, महाभारतात भाऊ भाऊयुद्धाला समोर आले आणि तुम्ही त्यांच्यात अजून एक भांडण लावू बघताय. ते तरराज्यासाठी, जमिनीसाठी लढले. आत्ता त्यात कोण महान आणि कोण लहान यात तुम्हाला कायफरक पडतोय? ते तर आपापल्या जागी श्रेष्ठ होते. तुम्ही मला सांगा तुम्हाला कायव्हायला आवडेल , कर्ण कि अर्जुन? पहा जागा रिकामी आहे.

प्रश्न: मला लोकांच्यापुर्वानुभावानुसार , त्यांच्यावरच्या रागाचे कारण बनून मग ते माझ्या सहनशक्तीच्यापलीकडे जाते. आणि मग मी त्यांच्यावर चिडलो, ओरडलो कि त्यांना बरे वाटते. हे ठीक आहे का?

श्री श्री: होय , काही वेळा ते ठीकआहे , पण तुम्ही असे कुठवर करणार? तुम्हाला रागवण्यात गम्मत वाटते आहे असे दिसते.तुम्ही लोकांशी बोलून तुम्ही तुमचा राग या पद्धतीने त्यांच्यावर काढून मोकळे होतायहे त्यांना सांगायला पाहिजे. त्यांना तसे सांगून मग रागवा.

प्रश्न: गुरुजी, मला तुमच्यासारखे व्हायचे आहे, मी काय करू?

श्री श्री: फार काही नाही, फक्त आरश्यासमोर उभे रहा, आणि तुमच्याकडे बघा. तुम्ही आहाततोच मी आहे.

प्रश्न: माझे मन वर्तमानकाळातफारसे नसते. त्याला वर्तमानकाळात आणायलाकर करावे लागेल?

श्री श्री: असे, तर मग ते जातेकुठे? भूतकाळात जर जात असेल तर भूतकाळ हा पण वर्तमानकाळ आहे. त्यापासून वेगळेव्हायचा प्रयत्न करा, जे काही घडत आहे ते एक स्वप्न आहे असे समजा. हे स्वप्न असूनते केंव्हातरी संपणार आहे. आपले संपूर्णआयुष्य हे एक स्वप्न आहे!

प्रश्न: गुरुजी, तुम्ही माझे खूप लाडके आहात. ( पुढचे ऐकू आले नाही.)

श्री श्री: गीतेचा बाराव्वा अध्यायवाचा. त्यात भगवान कृष्णांनी त्यांचे कोण लाडके आहेत त्यांचे गुणवर्णन केले आहे.माझ्याशिवाय इतर कुठेही त्याचे मन रमत नाही ( पुढचे ऐकू आले नाही).

प्रश्न: गुरुजी, श्री कृष्ण आणिश्री रामांना पण आपापले गुरु होते. कृपाकरून तुमच्या गुरुंविषयी आम्हाला सांगा.

श्री श्री: होय, बालपणापासून मलाअनेक गुरु होते. मी अनेक लोकांना भेटलो. “आनंदाचे गुरु” हे पुस्तक वाचा. त्यातत्यांच्याविषयी सर्व गोष्टी आहेत.

प्रश्न:गुरुजी, मला तुमच्याबरोबर राहायचे आहे. मला त्यासाठी काय करावे लागेल याचेकृपया मार्गदर्शन करा.

श्री श्री: होय, तुम्ही नक्कीच येऊशकता. स्वामींना विचारा, प्रथम त्यांच्याबरोबर रहा आणि मग तुम्ही माझ्याबरोबर येऊशकाल. जे देशासाठी तीन महिने किंवा त्यापेक्षा जास्त वेळ देऊ शकत असतीलत्यासर्वांचे माझ्या बरोबर स्वागत आहे. तुम्ही जर सर्व आयुष्यासाठी आमच्याबरोबरयेऊ इच्छिता तरी चालेल. सर्वांचे स्वागत आहे, पण तुम्हाला खूप काम करावे लागेल.

प्रश्न: गुरुजी, मी योग्यमार्गावर चाललो आहे कि नाही हे समजून घ्यायला काय परिमाण आहे?

श्री श्री: सर्वासाठी सर्वकाळ आनंददेण्याचे तुमचे जर स्वप्न असेल तर ते ठीक आहे. अल्पकाळ आनंद आणि कायमचे दुखः हेकाही योग्य नाही.

प्रश्न: गुरुजी, अद्वैत म्हणजेकाय? आम्ही ते कोणत्या उदाहरणाने समजू शकतो?

श्री श्री: हि खुर्ची, हा मंच तसेचत्याचा पृष्ठभाग हे सर्व लाकडापासून बनले आहे. हे सर्व लाकडापासून बनले आहे हेसमजणे म्हणजे अद्वैत. परंतु त्याकडे जर असे बघितले कि हि खुर्ची, हा मंच, हापृष्ठभाग हे सर्व वेगवेगळे आहे तर तो झाला द्वैतवाद. दोन्ही सत्य आहे. तुम्ही जरसोनाराकडे सोने घेऊन गेलात तर तो त्या सर्व सोन्याचे वजन करेल, मग तो बांगडी असो,कानातले असो, गळ्यातले असो कि अंगठी असो. तो त्यांचे सोने म्हणून वजन करेल कारणत्याला फक्त त्यातले सोने दिसत असते. पण तुम्ही गळ्यातले हातात घालू शकत नाही,किंवा बांगड्या कानात घालणार नाही. तुम्हाला जर कोणी गळ्यातले कानात घाल म्हटले तरतुम्ही काय म्हणाल? “ नाही, कानातले आणि हातातले वेगवेगळे आहेत.” हे झाले द्वैतज्ञान. दोन्ही सत्य आहेत. “हे सर्व सोनेच आहे” हे पण सत्य आहे आणि “ ह्या आंगठ्या,हे कानातले, हे गळ्यातले असे वेगवेगळे आहे” हे पण सत्य आहे. पण तुम्ही गळ्यातलेहातात घालणार नाही आणि बांगडी गळ्यात घालणार नाही. तुम्ही तसे करू शकता का ?नाही!, हे झाले द्वैत ज्ञान.

प्रश्न: गुरुजी, तुम्ही म्हणता कि चांगल्या लोकांनी राजकारणात जायला पाहिजे.मग “आर्टऑफ लिविंग” च्या माध्यमातून मी राजकारण प्रवेश करू शकतो काय?

श्री श्री: होय, नक्कीच, का नाही?तुम्ही राजकारणात प्रवेश करा, आमचा तुम्हाला पाठींबा आहे. आपण प्रामाणिक लोकांचीएकगठ्ठा मत पेढी तयार करयला पाहिजे. आज वेगवेगळ्या जातींची मत पेढी आहे. आपण जरसच्च्या लोकांची मत पेढी सुरु केली तर सर्व राजकारणीमध्ये सच्चेपानाच्या आधारेस्पर्धा सुरु होईल. सध्याची जात-वार विभागणी आल्यामुळे ते त्यानुसार एकमेकांशीस्पर्धा करीत आहेत. पण आपण जर सच्च्या लोकांची मत-पेढी केली तर ते आपापल्यासच्चेपणावर जोर देऊन स्पर्धेत उतरतील. आणि आज ह्याचीच कमतरता असून हे व्हायलापाहिजे.

प्रश्न: गुरुजी, अशी एक म्हणआहे कि “ चोर चोर हे मावस भाऊ असतात. हे वाईट लोक एकत्र असतात पण चांगले लोक मात्रएकत्र नसतात. काय करावे?

श्री श्री: मी पण त्याचाच विचारकरीत आहे. सर्व चांगल्या लोकांना एकत्र आणण्यासाठी काय करायला पाहिजे? तसे तेएकत्र येत असतात. जेंव्हा आम्ही आर्ट ऑफ लिविंग ची रजत जयंती साजरी केली तेंव्हाएकाच मंचावरती सुमारे हजार संत मंडळी एकत्र बसली होती. तुम्ही असे होतांना कधीबघितले आहे? चांगले लोक एकत्र येतील. त्यासर्व मोत्यांना एकत्र गुंफणारा धागा फक्तपाहिजे आहे.

प्रश्न: गुरुजी, लग्नाच्यावेळेला कुंडली जुळून येण्याला किती महत्व आहे?

श्री श्री: तुम्हाला तसे वाटत असेलतर तुम्ही कुंडल्या जुळवून घ्या. नाहीतर तुमच्या मनात उगीचच शंका राहायची कि त्याजुळतात कि नाही, त्या जुळवून घेणे चांगले. पण समजा एखादी व्यक्ती तुम्हाला इतरसर्व बाबतीत अनुरूप वाटतीय फक्त कुंडली जुळत नाहीये तर त्याला एक मार्ग आहे.ध्यान, प्रार्थना करा,

हवन करा, आणि मग सर्व मार्गीलागेल. ग्रहांना प्रसन्न करून घेणे अवघड नाहीये.”ओम नमः शिवाय” चा जप करा आणि समझाकि तुमचे काम झालेच.

प्रश्न: आपले पालक व गुरुजन यापैकी कोणाची सेवा आधी करावी?

श्री श्री: हे तर सत्य आहे किपालकांचा मान पहिला. त्यांच्यानंतर समाज, गुरु आणि राष्ट्राचा नंबर येतो. ज्यांनीआपल्या पालकांची परवानगी घेतली नाही त्यांना आमंत्रण देत नाही. आधी तुमच्यापालकांचे मत परिवर्तन करा. अश्या काही आया आहेत कि ज्या मुलांना समाजसेवा आणिराष्ट्रसेवेसाठी प्रेरित करीत आहेत.

प्रश्न:जगात सर्व-श्रेष्ठ कोण आहे?

श्री श्री: तुम्हीच!

(प्रश्न विचारणारा)-मी माझ्या आईला श्रेष्ठ समजतो.

श्री श्री: तुम्ही तुमच्या आईलाश्रेष्ठ मानता म्हणून मी तुम्हाला श्रेष्ठ समजतो. मी बरोबर आहे? एक श्रेष्ठचदुसऱ्या श्रेष्ठाला ओळखू शकतो. बघा, तुम्हाला जर सर्व प्रश्नांची उत्तरे जात माहितआहेत, तर मग मला ती कशाला विचारताय?

प्रश्न: (ऐकू आला नाही)

श्री श्री: “नास्ति तपःप्राणायामात परम|” प्राणायामापेक्षा कोणतेही तप मोठे नाही. योग्य तऱ्हेनेप्राणायाम करणे हेच मोठे तप आहे. “तपोः द्वंद्व सहनं”, तुम्ही परस्पर विरोधीगोष्टी सहार करायला पाहिजेत. आनंदाच्या क्षणी खूप उत्तेजना आणि दुःखाच्या वेळीगळून जाणे योग्य नाही. यालाच ताप म्हणतात. परस्पर विरोधी गोष्टी सहन करता यायलापाहिजेत. तुम्ही इथे उन्हाळा आणि थंडी सहन करायला पाहिजे. बेंगलोर आणि पुणे इथेकाही फार थंडी किंवा उन्हाळा नसतो. पुण्यातल्या लोकांना फार काही सहन करायला लागतनाही.या भागात तुम्हाला सहनशक्तीची गरज आहे. बघा, मी असे म्हटले आणि आकाशात ढग जमाझाले. हा निसर्ग माझा मित्रच आहे. मी त्यांचा बरोबर एक करार केला आहे!

2012-02-09T09:39:00.000-08:00

लोक म्हणतात कि त्यांना देव दिसत नाही. मी म्हणतो किमला देवाशिवाय दुसरे काही दिसत नाही.

१८ जानेवारी २०१२

साळीचा तांदूळ आणि पोहेयामध्ये काय फरक आहे? तांदूळ कडक आणि कोरडा असतो तर पोहे पांढरेशुभ्र, हलके आणिखाण्यायोग्य असतात. तांदूळ आणि चुरमुरे यामध्ये काय फरक असतो? तांदूळ कडक असतो. तोतसाच खाता येत नाही.त्याला पाण्यात भिजवून शिजवावे लागते. तो जेंव्हा मऊ होतो, तेंव्हातो खाता येतो. पण चुरमुरे आतून पोकळ असतात.ते खाण्यायोग्य असतात. ते शिजवलेलेअसतात. त्याचप्रमाणे मानवी जीवन सत्संग, सेवा, आपुलकी यामुळे कडक तांदूळ तेचुरमुरे, यासारखे बदलून जाते. हि दैवी कृपा आहे. आपण आतून उमलून येतो, आनंदी होतोआणि मगच आयुष्य सार्थकी लागते.

नाहीतर, आपण आपल्याकडेजे आहे त्यामूळे रडत असतो, आणि आपल्याकडे जे नाही त्यासाठीही रडत असतो.काही लोकविवाह न झाल्याने रडत असतात, तर काही त्यांच्या वैवाहिक आयुष्यातल्या अडचणींमुळेरडत असतात.खुश रहा ! काहीही करा पण आनंदी रहा.हाच धर्माचा संदेश आहे.

आज सर्व धर्माचे नेते या मंचावर आहेत.ते तुम्हा सर्वांना आशीर्वाद देण्यासाठीआले आहेत. वारकरी परिवारातील ज्येष्ट नेते, गुरुद्वाराचे ग्रंथजी आणि मशिदीचे इमामाही आलेले आहेत.

हा भारत देश आहे, सर्व धर्मांचा गुलदस्ता.आपण सर्वजण एक आहोत. एकच मार्गदर्शकप्रकाश आहे.गायींचा रंग वेगवेगळा असू शकतो पण त्यांच्या दुधाचा रंग एकाच असतो.संतवेगवेगळया मार्गाचे असू शकतील पण त्या सर्वांचे एकच तत्व आहे; परमेश्वराशी जोडलेजाणे. आणि परमेश्वर कुठे आहे? उंच आकाशात नाही; आपल्या हृदयात आहे,आपल्यामध्येआहे. जर तुमच्या तुमच्यामधील परमेश्वराची जाणीव झाली, तर बाहेरची तुम्हाला फक्ततोच दिसेल, सर्वकाही परमेश्वरच होऊन जाते.

मी नेहमी म्हणतो, ‘लोक म्हणतात, भगवान दृष्टीस पडत नाही, मी म्हणतो कि ईश्वराशिवाय दुसरे काहीच नजरेसपडत नाही’. जाऊन लहान मुलाच्या नजरेत पहा, प्रत्येक वृद्ध माणसाच्या नजरेत पहा,प्रत्येक तरुणाचा नजरेत पहा, त्यांच्या अस्वस्थतेमधेही ईश्वरच दिसतो, सगळ्यांच्यामध्ये परमेश्वरच दिसतो.

भगवान कृष्णाने भगवदगीतेमध्ये हेच सांगितले आहे, जो माणूस मला सगळीकडे पाहतो आणि सगळे काही माझ्यातएकवटले आहे असे पाहतो, त्याचा कधीच नाश होणार नाही. मी कायम त्याच्याबरोबर असेनआणि तो कायम माझ्याजवळ असेल.

परमेश्वर आहे ह्याचीतुम्हाला आठवण करून देणे हा माझा इथे येण्यामागचा एकमेव उद्देश ईश्वर दुसरीकडे कुठे नाहीये किंवा तो कधीतरीअस्तित्वात होता असेही नाहीये.परमेश्वर आत्ता याक्षणी इथेच आहे. परमेश्ववर हे एक तत्त्वआहे जे सगळ्यात आहे, सर्वत्र आहे. ईश्वर सगळ्यांमध्ये आहे आणि कायम आहे. असे नाहीकि परमात्मा ५००० वर्षांपूर्वी किंवा २००० वर्षांपूर्वी होता आणि आता नाहीये. तोआत्ता इथे आहे, आपल्या सर्वांमध्ये. आपल्याला हेच लक्षात ठेवायला हवे.

तुम्ही विचारले कि,‘गुरुजी, याचा काय फायदा?’ मी म्हणतो, ‘ यामुळे तुम्हाला काय मिळणार नाही? सगळेकाही मिळेल. आपल्याला जे पाहिजे ते काम आपोआप होऊन जाईल. समाधानी राहाल, उत्तमआरोग्य राहील, समाजात सुसंवाद राहील, शांती आणि प्रेम राहील, परिवारामध्ये शांततानांदेल आणि तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील.

तुमच्यापैकी कितीजणांनी अनुभवले आहे कि तुमची कामे होत आहेत.हे सिद्ध झालेले ज्ञान आहे. कैककाळापासूनच पूर्वजांनी सांगितले आहे, कि ध्यान आणि प्राणायामामुळे तुमच्या आतीलशक्ती जागृत होते. एकदा हि शक्ती आली कि देवाबरोबर नाते प्रस्थापित होते.

सेल फोन चा वापरहोण्यासाठी ३ गोष्टींची गरज असते, सिम कार्ड, चार्जड बॅटरी आणि नेटवर्क. फोन मध्येसिम कार्ड आहे, पण चार्जड बॅटरी नसेल तर काय उपयोग? आजकाल सगळे जण सेल फोनवापरतात, म्हणून त्यांना हि भाषा नीट समजेल. याच प्रमाणे, विश्वास हा नेटवर्कसारखा आहे, साधना म्हणजे चार्जड बॅटरी आणि सेवा म्हणजे सिम कार्ड. आपल्या आयुष्यातह्या तीन्हीची गरज असते.

‘कोणीही बाहेरचेनाही. सगळे माझे आहेत, माझे आपले. अशी वृत्ती म्हणजेच ‘सत्संग’.

सत्संग म्हणजे फक्तभजन म्हणणे आणि नंतर निघून जाणे नाही. सत्याच्या बरोबर राहणे म्हणजे सत्संग. सत्यकाय आहे? कोणी बाहेरचे नाही. कोणी शीख असेल, ख्रिस्ती, हिंदू किंवा मुस्लीम, सगळेजीव एकाच परमेश्वराचे आहेत. वेदांमध्ये सांगितले आहे कि ‘माझ्यामध्ये परमेश्वरआहे’. ती शक्ती ओळखा. मग तुमच्या चेहऱ्यावर कधीही न विरणारे हास्य असेल. आपल्यालाआयुष्यात हेच हवे असते ना, कधीही न विरणारे हास्य, कधीही न संपणारे प्रेम, कधीही नतुटणारे आयुष्य. तसेही आयुष्य कधीच तुटत नसते, फक्त तसे वाटते.

आयुष्य हा कधीही नआटणारा झरा आहे. आपण कित्येकयुगांपासून येथे येत आहोत.तुम्ही येथे खुपदा आला आहात आणि मी सुद्धा. आपण यापृथ्वीवर कैक वेळेला आलो आहे. तुम्ही हेच विसरता आहात. म्हणून तुम्ही एवढेत्रासलेले राहता. जसजसे तुम्ही साधना, प्राणायाम आणि सुदर्शन क्रिया सुरु करता,तसा तुम्हाला एक नवीन प्रकाश दिसू लागतो आणि मग तुम्ही विचार करता, ‘ओह, मी उगाचचनाराज आहे, असे असायचे काहीच कारण नाही.’ हे ज्ञान जागृत झाले पाहिजे. तुम्हालाहीअसे वाटते का? तुमच्यापैकी किती जणांना असे वाटते कि तुमची आयुष्य बदलून गेले आहे.आणि जेंव्हा आपले आयुष्य बदलून जाते, तेंव्हा आपण दुसऱ्यांसाठी एक प्रेरणा बनतो.

धुळ्यामध्ये खूपफुलं आहेत असे दिसतेय. इतके मोठ्ठे हार आणलेत सगळ्यांसाठी.मला तुमच्यासारखीफुललेली फुले पाहिजेत, जि कधीच सुकणार नाहीत.

मी हे सुरु केल्याला३० वर्ष झालीत. १५२ देशांमध्ये लोक भक्तीने सत्संग आणि साधना करतात.पण हे पुरेसेनाही. अजून खूप दूर जायचे आहे. आपल्याला या देशात खूप सुधारणा करायच्या आहेत.

१२ व्यस शतकातप्रत्येक भागामध्ये इतके संत महात्मे होते जे रस्तोरस्ती फिरून भजन कीर्तन करायचे.१८ व्या शतकात एका इंग्लिश माणसाने लिहिले आहे, ‘ मी संपूर्ण भारतभर फिरलो. पण मलाएकाही भिकारी, गरीब आणि अशिक्षित माणूस दिसला नाही’. इतका समृद्ध होता आपला देश.पण मागच्या २००-३०० वर्षात आपले किती अध:पतन झाले आहे याचा विचार करा. असे म्हणतातकि इंग्रज लोक आपल्या इथून ९ जहाजे भरून सोने घेऊन गेले. ते लुटता लुटता थकून गेले.जेंव्हा आपल्या देशात अध्यात्म सर्वोच्च उंचीवर होते, तेंव्हा इतकी संपत्ती होतीयेथे, आपला देश इतका समृद्ध होता.

कोणीतरी अशातच मलाविचारले ,’ गुरुजी, इतकी अध्यात्मिक शक्ती असूनही आपल्या देशात इतकी गरिबी का आहे?’जेंव्हा इथे खूप जास्त अध्यात्मिक जागृती होती त्यावेळेस गरिबी नव्हती. भ्रष्टाचारनव्हता. १२ व्या शतकात, १६ व्या शतकात जेंव्हा येथे खूप सारे संत महात्मे होते आणिअशीच अध्यात्मिक लहर उठली होतु, तेव्हा असे नव्हते.

कर्नाटक मध्येपुरंधर दास, रामानुजाचार्य, माद्वाचार्य, कनकदास यांनी पंदुरण विठ्ठलाची खूप गाणीगायली. इथे महाराष्ट्रात, नामदेव, संत तुकाराम, ज्ञानदेव हे सर्व संत होते. उत्तरभारतात कबीर, मीर्बाई, गुरु नानक आणि बरेच सारे सुफी संत होते. शिशुनला शरीफनावाचे अफगाणिस्तानातील काबुल येथून आलेले एक संत होते आणि ते गोविन्दाचार्यांचेशिष्य बनले. त्यांची गाणी खूप प्रसिद्ध आहेत. त्याचप्रमाणे पंजाबात, बुले शाहहोते, ज्यांनी खूप काव्य आणि सुफी गाणी रचली.

या देशात जेंव्हाअध्यात्मिक उन्नती झाली तेंव्हा तिथे गरिबी, रोगराई किंवा भ्रष्टाचार यापैकी काहीनव्हते.आज आपण सर्व काही गमावून बसलो आहोत.भ्रष्टाचार एवढा वाढला आहे कि लोकत्रासले आहेत. यामध्ये आपण अध्यात्मिक ज्ञानही घालवून बसलो आहोत. धर्माच्या नावाखालीलोक काही कर्मकांड करतात, काहीतरी करावे म्हणून. असे नसले पाहिजे. मानवता जागृतकेली पाहिजे आणि माणुसकीला जागवणे यालाच मी अध्यात्म म्हणतो.

आपण आज शपथ घेऊयातकि आम्ही लाच देणार नाही आणि घेणारही नाही. हे फार महत्त्वाचे आहे. आपण १०० %मतदानासाठी प्रयत्न करू. जेंव्हा निवडणुका असतील, आपण मतदान करू. सगळ्यांनी मतद्यायलाच पाहिजे. तिसरे म्हणजे आपण आपले लक्ष स्वच्छतेकडे वळविले पाहिजे; आपल्याआतमध्ये आणि समाजामध्ये सुस्षा.

जर आयुष्य हे तांदूळअसेल, तर कीर्तन, भजन आणि प्रेमाच्या पाण्यात शिजवल्यावारच ते खाण्यायोग्य बनतातकिंवा सत्संग आणि ज्ञानाच्या भट्टीमध्ये टाकले तर काही तांदूळ चुरमुरे बनतात आणिखाण्यायोग्य होतात. याच प्रकारे, सत्संग, ज्ञान आणि ध्यानाच्या माध्यमातून आपणसर्वजण उन्नत होऊयात. आणि फक्त आपणच उन्नत होऊ हे पुरेसे नाही. तेबाकीच्यान्पार्यान्तही पोचले पाहिजे. आपल्याला हि सेवा केली पाहिजे.

आता मला सांगातुमच्यापैकी किती जणांचे काही न काही दुखते आहे; पाय किंवा पाठ? का माहितीये? कारणआपण शेतीमध्ये युरिया आणि बाकीची रसायने टाकतो ज्यामुळे जमीन आणि भूजल प्रदुषितहोते. जेंव्हा आपण अशा ठिकाणी उगवलेले धान्य खातो, तेंव्हा पाठदुखी, डोकेदुखी होते, डोक्यापासून पायापर्यंत दुखते आणि हृदयकठीण होते. म्हणूनच आपण सेंद्रिय शेती केली पाहिजे, म्हणजेच रसायनरहित पिक. आपल्यालापाणी आणि जमीनीला अशा विषारी द्रव्यांपासून वाचवले पाहिजे.

आपण आयुर्वेदाचा वापरकेला पाहिजे. ति आपली परंपरा आहे आणि आपण ति विसरलो आहे. आपण आयुर्वेदिक औषधांचावापर केला पाहिजे. आयुर्वेदामध्ये उपचारपद्धती आहेत ज्या असे रोग बऱ्या करू शकतातजे अलोपथी ने होत नाहीत. जसे कि संधी वात वाटी आहे जि संधीवात बरी करते. जर आपणआठवड्यातून २ किंवा ३ दा त्रिफळा चूर्ण घेतले तर पोट साफ राहते. जेंव्हा पोट साफअसते तेंव्हा रोग आपोआप बरे होतात.

आपण वेळी अवेळी जेवण जेवतो. आपण जे दिसेल ते पोटात भरतो आणि नंतर आजारी पडतो.आयुर्वेद आणि योगासनांनी शरीरशुद्धी होते. प्राणायामाने चित्त आणि प्राण शुद्ध होतात;स्थिर होतात. आणि मनातील अवास्तव, भ्रम आणि गोंधळ दूर होतात. कीर्तन आणि भजनाने मनआणि भावना शुद्ध होतात.ज्ञानाने बुद्धी शुद्ध होते. सगळ्यांनी बसून ज्ञानग्रहणकेले पाहिजे. ‘हे आयुष्य काय आहे? मी कोण आहे? मला काय हवे आहे? असा आपण जेंव्हाविचार करतो, तेंव्हा बुद्धी शुद्ध होते. यासाठी प्राणायाम आहे. आणि आत्म्याच्याशुद्धीसाठी ध्यान केले पाहिजे.

ज्याप्रमाणे देहाला अन्नाची गरज असते, त्याचप्रमाणे आत्म्याला ध्यानाचे पोषणलागते. थोडावेळ शांत बसा आणि तुमच्यामध्ये खूप आत्मविश्वास येईल.

दानामुळे धनाची शुद्धी होते. आपण कमावतो ते सर्व आपण आपल्यावरच खर्च केले तरते योग्य नाही. आपण आपल्या कमाईतील २ ते १०% समाजासाठी आणि इतरांसाठी खर्च केलेपाहिजेत.

थोडेसे साजूक तूप अन्नाला शुद्ध करते. असे म्हणतात कि तुम्ही नुसता भात किंवापोळी खाल्लीत तर त्यांचे लवकर साखरेत रुपांतर होण्याची शक्यता खूप जास्त आहे.अर्धा चमचा किंवा ठ्मेब्भर तूप जरी त्यावर घातले तर त्यामूळे पचन सावकाश होते आणिमधुमेह किंवा हृदयरोग होत नाही. काही प्रसिद्ध हृदयरोग तज्ञांचे असे मत आहे कि फारनाही पण थोडेसे तूप किंवा स्निग्ध पदार्थ जेवणात घेतले पाहिजेत.

आपल्या समाजात अशी परंपरा आहे कि पंडित आणि पुरोहित सांगतात कि अन्नशुद्धीसाठीथोडेसे तूप जेवणावर घालावे. जे अन्न शिजवतात ते स्वैपाक करतानाच अर्धा चमचा तूपत्यामध्ये घालू शकतात.

सेवेमुळे कर्माची शुद्धी होते. म्हणून सगळ्यांनीसेवा करणे गरजेचे आहे. तुमच्या घरात आणि शहरात स्वच्छता ठेवा. धुळ्यामध्ये जिथेजिथे कचरा पडलेला आहे, तेथील सर्व लोकांनी एकत्र येऊन रविवारी सकाळी २ तास , ९ ते११ ते साफ करावे. सगळ्यांनी रस्ते साफ केले पाहिजेत. जिथे जिथे ड्रेनेज मध्ये कचराआहे तो एकत्र येऊन साफ करा. तुम्ही बघा शहर कसे चमकेल ते.

झाडे लावा. माझ्या रस्त्यामध्ये खूप कोरडेपणा होता. जर हे असेच चालू राहिले,तर जमिनीतील पाण्याची पटली खालावत जाईल. इथे पाण्याचे दुर्भिक्ष्य आहे का?आपल्याला इथे जास्त पाणी आणण्यासाठी काम केले पाहिजे. प्रार्थना करा. त्याचापाण्यावर परिणाम होईल. तुमच्या हृदयाची हाक ऐकली जाईल. प्रार्थनेबरोबरच तुम्हालातुमचे कर्तव्य करावे लागेल. झाले लावा आणि पावसाचे पाणी साठवण्यासाठीची सोय करा.आपण प्रत्येक घरात काहीतरी केले म्हणजे त्याचा खूप मोठ्ठा फायदा होईल.

तुमच्या चित्तात असुरक्षितता असेल किंवा काही काळजी असेल तर ति मला द्या.तुम्ही सगळेजण ती मला द्या. मला हेच हवे आहे कि तुम्ही सर्वजण तुमचे आयुष्य देवावरएकाग्र करून हसत आणि आनंदी रहा. प्रत्येक माणसाची अध्यात्मिक प्रगती झाली पाहिजे; ‘भारत’याचा अर्थ म्हणजे जिथे असे असामान्य सुंदर लोक राहतात.

आत्ता मकर संक्रांति साजरी करण्यात आली होती. तिळगुळ घ्या आणि गोड बोला. मकरसंक्रांतीचा हाच संदेश आहे कि स्वताला तिळसारखे छोटे समजा. स्वत:ला फार महत्त्वाचीव्यक्ती मानू नका. तिळ कडे बघा, ते बाहेरून काळे असतात आणि आतून पांढरे. आतात्याच्या उलट आहे. लोक आतून काळे पण बाहेरून गोरे आहेत. असे नाही. आपल्याअंतरान्गामधेही शुद्धता आली पाहिजे. आपण तिळसारखे छोटे आहोत आणि गूळासारखे मधुरआहोत. हा संदेश विसरू नका. आपण कोण आहोत. आपण तिळ आहोत आणि गुळ हि आहोत.

मला देशाच्या प्रत्येक खेड्यात अध्यात्मिक लहर उठायला हवी आहे. प्रत्येकखेड्यामध्ये सत्संग व्हायला हवा, लोकांनी कीर्तन, भजन आणि ध्यान केले पाहिजे. एकअतिसुंदर वातावरण निर्माण होईल. तुम्ही सर्वांनी शपथ घ्या; १० च्या समूहामध्येलोकांनी खेडोपाडी जाऊन कीर्तन केले पाहिजे, त्यांना ध्यान करायला लावा आणि तेथीलवातावरण बदलून टाका.

किती तरुण सहा महिने ते एक वर्ष आदर्श, दिव्य समाजाच्या निर्मितीसाठी द्यायलातयार आहेत. मला फक्त तरुण हवे आहेत, मनानी किंवा शरीराने. माननी तरुण म्हणजे वय झालेअसले तरी ज्यामध्ये उत्साह आहे. मनानी जे तरुण आहेत तेही चालतील. आपण अशी योजनाकरूयात जिथे आपण खेडोपाडी जाऊन, दारू आणि नशाबंदी करू आणि त्यांना सुसंवादी आयुष्यजगण्यासाठी प्रेरित करू.

आज एक प्रमाणपत्र प्राप्त करण्यासाठी लाच द्यावी लागते. आपल्या आतमध्ये सत्यआणि प्रामाणीकपणा असेल आणि जर आपण लाच न देण्याचा निश्चय केला, तर सर्व सरकारीअधिकाऱ्यांना आणि इतरांना आपल्याला आपले काम करावे लागेल. शेवटी त्यांच्यामध्येही काही माणुसकी आहेच. असाविचार करू नका ते जनावर आहेत. प्रत्येकामध्ये चांगुलपणा दडलेला आहे. आपल्या फक्तत्याच्यावरचे आवरण काढून टाकायचे आहे.

खरोखरच तुम्ही सगळे दुधानी धुतलेले आहात. (दुध के धुले).म्हणजेच तुम्ही शुद्धआहात. हि इतकी सुंदर म्हण आहे, पण ति कोणालातरी टोमणा मारायला वापरली जाते.जेंव्हा काळे तिळ धुतले जाताततेंव्हा ते सफेद होतात. त्याचप्रमाणे आपल्या चुका, आपली पापे हि वरवरची आहेत,त्यांना प्राणायाम, ध्यान, सेवा आणि चांगल्या विचारांनी धुवून टाका. त्यांना नीटधुवून टाका.

प्रश्न: मला सेवा करायची आहेपण कशी सुरुवात करू?

श्री श्री : तुमचे नाव द्याआणि आम्ही तुम्हाला सामावून घेऊ. युवाचार्य तुम्हाला सामील करून घेईल. तुम्हीकोणत्यातरी प्रशिक्षकांबरोबर काम करा.

प्रश्न: गुरुजी, माझे आधीचे गुरु आहेत. मी तुमच्याकडून मंत्र घेऊ शकतो का?

श्री श्री : तुम्ही दुसऱ्या गुरूंना मनात असाल तरी काही हरकत नाही. असा विचार करा यासत्संग मध्ये तुम्ही त्यांच्याच कृपेने आले आहात. सगळ्यांना एकात बघा आणि एकालासगळ्यात.

प्रश्न: गुरुजी, लोकपाल विधेयकामुळे भ्रष्टाचार नाहीसा होईल का त्यासाठी आपल्यालादुसरे काही करावे लागेल?

श्री श्री : लोकपाल विधेयक हे अमलात आल्यावर रोगावरच्या उपचारासारखे आहे. फक्तकायद्याने भ्रष्टाचार थांबतो यावर माझा विश्वास नाही. पण तरीही अशा कायद्याची गरजआहे, नक्कीच गरज आहे. जर (कायद्याची) भीती असेल, तर भ्रष्टाचार थांबेल. पण फक्त भीतीनेकाम होणार नाही. लोकांना त्याचीही सवय होऊन जाते. अध्यात्मिक जागृती झाली पाहिजे.जिथे आपलेपणा संपतो तिथे भ्रष्टाचार सुरु होतो. जर आपण मैत्रीपूर्ण वातावरण तयारकेले तर ते पूरक ठरेल. त्याचप्रमाणे, चांगले लोक निवडून आले पाहिजेत. चांगले लोकराजकारणात पडले पाहिजेत. हे आवश्यक आहे.

प्रश्न: गुरुजी, तुम्ही सोनगढला कधी येणार? इथे खूप धर्मांतर होत आहेत. आपण काय करायला पाहिजे?

श्री श्री : बघा, धार्मिकमतांतर व्हायला नको. हे देशासाठी चांगले नाही. कोणीही आपला धर्म सोडायला नको. आपलाप्राचीन धर्म आहे. तो खूप सहनशील आहे, तो सर्वांना स्वीकारतो. सर्व ज्ञान आत्मसातकरा. पण त्यासाठी आपला धर्म का सोडता? बाकीच्या देव दूतांनी जे सांगितले आहे तेआपल्या धर्मात आधीच सांगून ठेवले आहे. कृष्णाने सुद्धा सांगितले आहे कि ‘ मीतुम्हाला सर्व पापांपासून मुक्त करेन’. म्हणून सर्वांवर श्रद्धा ठेवा पण एक धर्मसोडून दुसरा धर्म अवलंबिणे योग्य नाही. हा तुमच्या पूर्वजांचा अपमान आहे. तुमचेआजोबा, पणजोबा, पालक हे सगळे काय मूर्ख होते? या देशाची जनता योग्य नव्हती? आपणजेंव्हा आपली तत्व सोडून दुसरी स्वीकारतो, तेंव्हा आपण असे मानतो कि आपली तत्त्वयोग्य नाहीत. एखादी तत्त्व अमान्य केल्याशिवाय तुम्ही ती अस्वीकार करू शकत नाही.म्हणून हे योग्य नाही. तुमच्या ध्रामावर टीका करू नका किंवा सोदुही नका. जे सोडूनगेले आहेत त्यांना परत धर्मात घ्या. सगळ्या धर्मांचा गाभा हा प्रेम आहे.प्रेमाच्या रस्त्यावर चला, कोणाचाही अपमान करू नका, कोणाबद्दल वाईट बोलू नका. असेकोणीही म्हणू नये कि, ‘ फक्त माझाच धर्म श्रेष्ठ आहे आणि दुसरा चुकीचा.’ असे कोणीम्हंटले तर हसून पुढे निघून जा. ऐकू नका.

प्रश्न: गुरुजी, कृष्णानेअर्जुनाला धर्मासाठी युद्ध करायला सांगणे आणि ओसामा ने जिहादींना धर्मासाठी लढायलासांगणे यात काय फरक आहे?

श्री श्री: दहशतवादी भेकडअसतात. ते समोर येऊन लढत नाहीत. भेकड लोक लपून वार करतात. भगवत गीता कधीही दहशतीबद्दल बोलत नाही. गीता सांगते ‘तुम्ही तुमचे कर्तव्य करा’. एखाद्या पोलीसालात्याचे कर्तव्य करावेच लागेल, जर तो म्हणाला कि मी ‘पोलिसी करणार नाही, मी केळीविकेन, भाज्या विकेन, मी बंदूक किंवा काठी हाती धरणार नाही’ तर विवेकी माणूस कायम्हणेल? तू तुझे काम कर. जर तू पोलीस असशील तर पोलिसाचे काम कर. श्रीकृष्णानेअर्जुनाला हेच सांगितले. ‘तू तुझे कर्तव्य कर, जनतेचे, तुझ्यावर अवलंबूनअसलेल्यांचे रक्षण कर’ त्याने असे नाही सांगितले ‘जा आणि निशस्त्र लोकांना मार’कधीही नाही. हे चूक आहे, असा नुसता विचार करणे सुद्धा चुकीचे आहे. म्हणूनच दहशतवादभ्याडपण आहे. यात कुठलेही शौर्य नाही.

एक युद्ध लढणे मात्र शौर्यचे लक्षण आहे. ‘सगळेसैनिक दहशतवादी आहेत’ असे तुम्ही म्हणू शकत नाही. सैन्यातले लोक, पोलीस हे दहशतवादी नाहीत. तेकायदा आणि सुव्यवस्था राखतात, त्यांना ते करावेच लागते. भगवान कृष्णाने फक्तसांगितले ‘तुम्ही तुमचा धर्म पाळा’ ओसामा बिन लादेन ने असे नाही म्हणले, तोम्हणाला ‘जे माझ्या धर्माचे नाहीत त्यांना मारा’ आणि कसे – तर लपूनछपुन. तो कधीलढायला पुढे आला नाही. तो पाकिस्तानात लपून राहिला.

भ्याड लोकांकडे कधीही शूर सैनिक म्हणून पहिले जातनाही. वास्तविक ते बरोबर उलटे असतात. गीता तुम्हाला शौर्य शिकवते, भ्याडपणा नाही.

प्रश्न: गुरुजी, कधीकधी काही करताना आपल्याला माहीत असते कि हे चुकीचे आहे; पण तरीहीआपण ते करत राहतो. आपण कसा संयम करावा?

श्री श्री : महत्त्वाची गोष्ट आशी आहे कि एखाद्याला वाटते कि त्याला त्यापासून आनंदमिळतो आहे. आनंदासाठीचा मोह त्या ठिकाणी असतो; तेंव्हाच चुकीची कृती घडते.

प्रश्न: गुरुजी, आजकाल छोटेकुटुंब असावे असे सुचवतात. हयामुळे आईकडची आणि वडिलांकडची कुटुंबपद्धती नामशेषहोईल, जसे कि काका आणि मावशी?

श्री श्री : नाही! कुटुंबएकत्रच राहिले पाहिजे. ते छोटे असण्याची गरज नाही. एक काळ होता जेंव्हा लोकांनालोकसंख्या म्हणजे आपल्या देशाचा शाप वाटायचे. आता ते वेगळ्या प्रकारे विचार करतात.लोकसंख्या हे देशाचे वरदान आहे. त्याला शाप समजू नका.

ब्राझील, चीन आणि भारत आज शक्तिशाली आहेत त्याचेकारण लोकसंख्या हेच आहे. हि जगातील सर्वात मोठी बाजारपेठ आहे. जर लोकसंख्या कमीअसती तर याहून मोठे घोटाळे झाले असते आणि प्रगतीच्या बद्दल बोलणेच नको.

यआच अर्थ असा नाही कि लोकसंख्या अजून वाढावी असे मीसांगतोय, पण त्याला शापही मानू नका. ते आपल्यासाठी वरदान असू शकते.

प्रश्न: गुरुजी, असे म्हणतातकि सावकाश पण सातत्य असलेला माणूस शर्यत जिंकतो. पण आजकालच्या जगात हे अयोग्यवाटते. आजचे याचे स्वरूप काय असावे?

श्री श्री : आतमध्ये स्थिर रहाआणि जोरात पळ. पण तुम्ही चालण्यामध्ये हळू आहात आणि आतमध्ये अस्थिर आहात, हेचांगले नाही. तुम्ही आतमध्ये स्थिर रहा आणि बाहेर जोरात पळा. पण लोक याच्या उलटकरतात. ते बाहेर हळू हळू चालतात आणि खूप वेगानेविचार करतात. आतमध्ये ते अस्वस्थ असतात आणि ते पळत असतात आणि ते आजारी पडतात.

प्रश्न: गुरुजी, संपत्तीप्राप्त करण्याचा सोप्पा मार्ग सांगा.

श्री श्री : प्रामाणिकपणे कष्टकरणे आणि आत्मविश्वास. आत्मविश्वास, संकल्प आणि चिकाटी, हे सर्व बरोबर चाललेपाहिजे.

प्रश्न: गुरुजी, प्रत्यक्षातील जीवन आणि स्वप्न, यामध्ये समतोल कसा साधावा?स्वप्नामध्येअजून साध्या करण्याची इच्छा असते पण प्रत्यक्षात आयुष्य आपल्याला वास्तवदर्शी बनवते.

श्री श्री : हो, स्वप्न आणि प्रत्यक्षातील आयुष्य यामध्ये सुसंवाद असला पाहिजे. तुम्ही सोलापूरमध्ये झालेला ताल निनाद चा कार्यक्रम पाहिला असेल. आधी लोक म्हणायचे कि ३००० लोकांनाएकत्र तबला वाजविणे अवघड आहे. ताल जमणार नाही. पण ताल जमला होता. जागतिक विक्रम प्रस्थापितझाला आहे, ३००० लोकांनी एकत्र तबला वाजविण्याचा.आपण अशक्य ते शक्य करून दाखविलेपाहिजे. मी तर म्हणेन मला ती सवयच झाली आहे; अशक्य ते शक्य करण्याची. म्हणूनमोठ्ठी स्वप्न पहा आणि त्याचबरोबर काम करत रहा, आणि चित्तामध्ये विरक्ती असू द्या.विरक्ती म्हणजे सर्व काही देवाचे आहे, देवाची इच्छा. मला काहीही नको आहे. मगतुम्हाला तुमच्या कर्माची फळे मिळतील.

प्रश्न: मी ऐकले आहे किपंढरपूर मध्ये आपल्या युवाचार्यांनी अर्धांगवायू झालेल्या व्यक्तीला आशीर्वाद दिलेआणि ति व्यक्ती बरी झाली. आम्हीही असे आशीर्वाद देऊ शकतो का?

श्री श्री : हो तुम्ही ध्यानकरा, त्यामध्ये खोल जा, भक्त बना, मग तुमचेही आशीर्वाद फळास येतील.आपण जेवढेसमाधानी असू तेवढे आपले आशीर्वाद जास्त परिणामकारक असतील.

आपण येथे सर्वजण थोडावेळ ध्यान करूयात, आणि एकइच्छेच्या पूर्तीचा वर मग.तुम्हाला तो मिळेल. पहात रहा.

तुळशीदास म्हणतात,’ जो इच्छा कारीहो मन माही, प्रभू प्रताप कछु दुर्लभ नाही|’

जेंव्हा आपण भक्त बनतो; आपण बनू शकत नाही, आपण असतोच, आपण भक्त आहोत हाविश्वास ठेवा. देवाचा भक्त असण्याने आपल्या सर्व इच्छा पूर्ण होतील.

प्रश्न: गुरुजी, सुंदरमुलीशी लग्न करावे का बुद्धिमान मुलीशी? दोघांपैकी कोणाला निवडू?

श्री श्री: असे का मानूनचालता? सौंदर्य आणि बुद्धिमत्ता एकत्र असू शकत नाहीत का?

दोन्हीपैकी फक्त एकच असते का? असे असेल तर मीम्हणेन, बुद्धिमान असणे चांगले. सौंदर्य येते आणि जाते; पण बुद्धिमत्ता रहाते. पणदोन्ही एकत्र असू शकत नाही असा विचार करू नका. तुम्हाला दोन्ही एकत्र मिळू शकते.

2012-02-02T11:54:00.000-08:00

जीवन हे लयबद्धआणि सुसंवादी असलं पाहिजे !

श्री श्रीरविशंकरजी यांच्या बरोबर महासत्संग, सोलापूर,महाराष्ट्र

१७ जानेवारी२०१२

किती सुंदरवातावरण आहे, नाही ! तालानिनाद ! सोलापूर बरोबर असलेला आर्ट ऑफ लिविंग चा संबंधबराच जुना आहे. ३० वर्षा पूर्वी आर्ट ऑफ लिविंग मी जेव्हा सुरु केलं तेव्हा मी शंकेतहोतो, कि हे सुरु करावं कि नाही. मी हे बघू शकत होतो कि ह्याने बऱ्याच लोकांनाफायदा होईल पण ह्या सगळ्यान मध्ये पडण्याकरिता मी जरा संकोचत होतो. मला वाटत होतंकि मी फक्त ध्यान केलं पाहिजे आणि देवाच्या भक्ती मध्ये पूर्णपणे बुडालं पाहिजे.

मग मला हुगळीरेल्वे स्थानकावर एक निर्णय घ्यायचा होता. नजीकच्या फलाटावर दोन गाड्या उभ्याहोत्या एक बंगलोर कडे जाणारी आणि एक सोलापूर कडे जाणारी. जर मी बंगलोर ला गेलोअसतो तर मी आर्ट ऑफ लिविंग सुरु केला नसतं, फक्त मी माझ्या लोकांबरोबर राहून योग आणिध्यान केलं असतं. आणि सोलापूर ची ट्रेन पकडून ते सगळ मला सोडावं लागलं असतं.

म्हणूनशेवटच्या क्षणी मी सोलापूर आणि बंगलोर मध्ये कुठे जायचा हे ठरवू शकत नव्हतो.माझ्या बरोबर तेव्हा ४ लोक अजून होते आणि त्यांनी कधीच मला अश्या दुविधेत पाहिलं नव्हतं;जायचा कि नाही जायचं. आणि त्या एका क्षणी मला ठरवावं लागलं आणि मी सोलापूरला आलो.

सोलापूरलाआल्या नंतर सत्संग सुरु झाले. मी जिथे हि जातो तिथे लोक आता खूप आनंदी आहेत.त्यांचे अश्रू किती पवित्र आहेत, जे पकडण्यसाठी देवदूत पण आस धरून वाट बघतात. हेअश्रू आनंद, प्रेम आणि भक्ती ने भरपूर आहेत.

देवाची भक्तीहि राष्ट्राच्या भक्ती पेक्षा वेगळी नाहीये. एकाग्रता आणि बांधिलकी हे एकत्रअसायला हवे. आपण जर आंतमधून सशक्त असू तर मग आपले काम व्यवस्थित करू शकू.

जीवनात एक लयअसणे आवश्यक आहे. जर जीवन लयबद्ध नाहीये तर ते सुसंवादित नाहीये. आयुष्य हे लयबध्द आणि सुसंवादी असणं हेच ज्ञान आहे. आयुष्यात भक्ती असेल तर ज्ञान हे जीवनालालयबद्ध बनवतं. कधी काय करावं, कस करावं, किती करावं आणि किती करू नये हे ज्ञानजीवनात अत्यंत गरजेचे आहे.

आपल्याआयुष्याला बदलून विसंवादातून सुसंवादाकडे वळायला हवे. लयबध्द आणि सुसंवादित जीवनअसेल तर ते आनंदी आणि शांत होईल. एक भकास जीवन म्हणजे लयबद्धता आणि सुसंवाददतेचाअभाव.

म्हणून जीवनजगणे हि एक कला आहे, नाही का? मग आपण आपल्या मनाला कसे सांभाळावे? स्वत:ला,कुटुंबाला, आणि समाजाला कसे सांभाळावे?

मला फार आनंदआहे कि सोलापूर च्या स्वयंसेवकांनी वातावरणासाठी बरेच केले आहे. त्यांचे मीअभिनंदन करतो. त्यांनी एकत्र येऊन शेवाळ लागलेला तलाव स्वछ केला जो किती वर्षापासून तशाच अवस्थेत होता, आणि बघा इतर संस्था पण ह्या कामात सामिल झाल्या. एकाव्यक्तीने किंवा एका संस्थेने एकत्र येऊन काम सुरु केलं तर इतर मदत देणारे हाथ पणपुढे येतात.

आपल्याला हेचकरायचे आहे ज्याने आपला देश पुढे जाईल.

माझं एक स्वप्नआहे कि आपल्या देशाला जगात सर्वोत्तम (नंबर १) बनवायचं. तुम्हाला सुद्धा माझ्याबरोबर हे स्वप्न बघायला हवं.

जोपर्यंततुम्ही सुद्धा राष्ट्राला सशक्त बनवण्याचं स्वप्न बघत नाही, आणि मद्य, जातपात यावरविजय मिळवत नाही, तोवर आपण विभक्त आणि अशक्त राहू.

आज सगळ्यांनिएक प्रतिज्ञा घ्यायला हवी. इथे जमलेल्यांनी आणि हा सत्संग बघत असलेल्यांनी अशीप्रतिज्ञा करायला हवी कि ‘मी मद्यपान करणार नाही आणि दारू कडे बघणार सुद्धा नाही’.हि पहिली प्रतिज्ञा करायला हवी.

जो आनंदतुम्हाला सत्संग मध्ये बसून मिळेल तो तुम्हाला मद्यापानातून मिळणार नाही. दारू आणिइतर व्यसनं सोडून द्या. हि पहिली प्रतिज्ञा. राष्ट्राची अधोगती ह्या व्यसनान मुळेचझालीये.

आणि दुसरंम्हणजे एक तणाव-मुक्त आणि हिंसा-मुक्त समाज. आपले बंधू आणि भगिनी हिंसाचारात आहेत तरीत्यांना इथे प्रेमाने आणा. आपण त्यांच्या मनाचं परिवर्तन करण्यासाठी प्रयत्न करू.आपले प्रयत्न ह्याच दिशेने असायला हवेत. त्यांच्या हृदयात काही जखमा असतील आणि आपणत्यांच्या जखमेवर मलमपट्टी करायला हवी आणि ते लोक किती आंतमधून सुंदर आहेत हेबघायला हवा. हे गरजेचं आहे.

आणि आपणजात-पात आणि धर्म ह्या गरजांचा त्याग केला पाहिजे. हे सगळं सोडून द्यायला हवं. आपणसगळे एका धर्माचे माणुसकीच्या धर्माचे आहोत. सोलापूर हे स्थान संत आणि ज्ञानीलोकांच ठिकाण आहे. इथे किती तरी संत आणि ज्ञानी लोकांचा जन्म झाला.

इथे सुद्धाकिती तरि संत महात्मे बसले आहेत आणि ते सगळे तुम्हाला आशीर्वाद देत आहेत. ते सगळेएकच गोष्ट शतकांपासून सांगत आहेत, ‘जात-पात सोडून द्या कारण आपण सगळे एकच आहोत’.

आपण जेव्हा एकावैद्याकडे जातो तेव्हा विचारतो का कि तो कुठल्या जातीचा आहे? आपण नेहमी शहराच्यासर्वोत्तम वैद्याकडे जाण्याचे इच्छुक असतो, बरोबर कि नाही? आणि जेव्हा आपल्यालाएका वकिलाची गरज असते, तेव्हा सुद्धा असे प्रश्न आपण विचारतो का? आपण त्याकडे जातोजो सगळ्यात चांगला आहे. फक्त मतदानाच्या दिवशी आपण जात विचारतो. हे बरोबर नाहीये.

सरकारने सुद्धाजात-पात टिकून राहावी ह्या साठी काम केलं आहे पण ती काढून टाकण्यासाठी काहीच नाहीकेलं. म्हणूनच आपला देश इतका मागे पडलाय.

राजनीतीतसुद्धा आपल्या जातीचा विचार नका करू. एका चांगल्या व्यक्तीची निवड करा. ज्याच्याडोळ्यात दुसऱ्यान बद्दल सहानुभूती आहे, हृदयात करुणा आहे, त्याग करण्याची भावनाआहे अश्या माणसाला निवडून द्या. हे बघू नका कि तो कुठल्या जातीचा किंवा धर्माचाआहे. प्रत्येक जाती आणि धर्मा मध्ये अश्या व्यक्ती आहेत जे समाजासाठी काहीकरण्यासाठी तत्पर आहेत. अश्या व्यक्ती निवडून द्या आणि जाती मुळे भेद करू नका.

आणि जेव्हा पण मतदानाचादिवस असेल तर तेव्हा वेळ काढून मतदान करणे हि आपली जबाबदारी आहे. काय होत कि ‘सगळेचभ्रष्ट, राजनीती मध्ये भ्रष्ट नेते आहेत, मग मी मतदान कशाला करावं?’ ‘घरी बसणे जास्तबरे आहे! बाहेर उन्हात कोण उभे राहील?’ ह्या दृष्टीकोणामुळे बरेच लोक मतदान करतनाहीत.

सोलापूर मध्येबरेच लोक मतदानाला जातात, हे शहर फार जागरूक आहे. भारतात सुद्धा बरेच लोक मतदानालाजातात, अमेरिकेत फक्त २०% लोक मतदान करतात. कमीतकमी आपल्या देशात परिस्थिती इतकीवाईट नाहीये. ६०, ७० कधी कधी ८० % लोक मतदानाला जातात, कारण आपण जबादार लोक आहोत.भारत हा देश जबाबदार लोकांचा आहे. म्हणून आपण नक्कीच जाऊन मतदान केलं पाहिजे. आणिआपण स्वच्छतेच्या मोहिमेत सुद्धा भाग घ्यायला हवा.

चार प्रकारचेकार्य आहेत; पहिले अंधश्रद्धा सोडून अज्ञान पळवायला हवं. आपण धर्माच्या नावाखालीबऱ्याच अंधाश्रद्धा पाळून आहोत ज्यांचा धर्माशी काही संबंध नाही. अंधश्रद्धा आणिअज्ञान काढून टाकाव. आपल्याला मानवीय धर्म म्हणजेच दया, आणि जबाबदाऱ्या प्रतीजागरुकता, ह्या सगळ्या आंतमध्ये उतरून उमलायला हव्यात.

ह्या वृत्तीसगळ्यांमध्ये आहेत. असा विचार नका करू, ‘माझ्या मध्ये सचोटी नाहीये’. सचोटीतुमच्या मध्ये आहे, फक्त त्या दिशेने थोडा प्रयत्न करणे गरजेचे आहे. सचोटी आहे पणदडून गेली आहे. लबाडीमुळे झाकलेली आहे.

म्हणून आपल्यासगळ्यांना मिळून एक प्रतिज्ञा घ्यायला हवी कि आपण लाच घेणार नाही आणि देणार सुद्धानाही. जे सगळे इथे बसले आहेत, जे लाच घेतात, त्या सगळ्यांना मी आव्हान करतो, किफक्त एक वर्ष साठी लाच घेवू नका. माझ्यासाठी एका वर्षसाठी घेऊ नका. देशासाठी हात्याग करा. त्या नंतर बघू, जर इथे असलेल्यांनी प्रतिज्ञा केली कि मी लाच देणारनाही आणि घेणार नाही तर काम इथेच फत्ते होईल. हे महत्त्वाचे आहे.

आपण जसे पुढेवाढतो तसा चांगुलपणा जगात वाढायला हवा, हा सुवास पसरायला हवा. जर आपण सगळे अश्रू पुसण्यासाठी तत्पर असू तर मग देशात दुखा:चेअश्रू नसतील, फक्त मधुर भक्ती चे अश्रू वाहतील, जसे मी इथे येताना पहिले. इथेआलेल्या लोकांच्या डोळ्यात जसे आनंदाश्रू आहेत तसे मी सबंध देशाच्या जनतेच्याडोळ्यात बघू इछितो.

म्हणून सर्वप्रथम अज्ञान सोडून आपण अन्यायाच्या समोर उभं राहिलं पाहिजे. जिथे कुठे अन्यायअसेल तिथे आपण तो सहन नाही केला पाहिजे. आपल्या देशात सहन शक्ती च्या नावाखाली बरेचअन्याय सोसले जातात असं व्हायला नको.

अन्यायाच्याविरुध्द उभे राहणे म्हणजे रागाने, बस किंवा मालमत्ता जाळणे नव्हे. अन्याय विरुद्धहिंसा हे उत्तर असू शकत नाही. एक अन्याय मिटवण्यासाठी दुसरा अन्याय करणे बरोबर नाही.अन्याय विरुद्ध उभे राहण्यासाठी एक शांतीपूर्ण चळवळीची गरज आहे. आपण अन्याय सहनकरणं गरजेचं नाहीये.

आणि सगळ्यांनीएकत्र येऊन टंचाई मिटवण्यासाठी काम केलं पाहिजे. आळशीपणा आपल्या देशाला खातोय.मागच्या काही वर्षा पासून आपण बघतोय आपण आळशी होत चाललोय. मी जेव्हा पण एखाद्यागावात जातो, तेव्हा शेतकरी म्हणतात कि त्यांची मुलं काही काम करण्यासाठी इच्छुकनसतात. त्यांना तर शेतांमध्ये जाण्याची सुद्धा इच्छा नसते. असं ते म्हणत आहेत.

शेती हे पवित्रकाम आहे. म्हणून आपल्या देशात कोणतेही काम करण्यापूर्वी जसे यज्ञ किंवा पूजा,सुरुवात करण्या आधी बिया जमिनीत टाकतात. नवरात्रीत सुद्धा आपण हेच करतो ! देवीआईचा धावा एक दिवस करण्याआधी, बिया जमिनीत टाकल्या जातात. बियांना कोंब फुटल्यावरचदेवीचं आवाहन केलं जातं. कोणत्याही यज्ञा मध्ये किंवा पूजेत बिया टाकणे हे पहिलेकाम आहे. ह्याचा अर्थ सगळ्यांनी बिया जमिनीत टाकून धान्य उगवलं पाहिजे. घरी काही न काही करता बिया टाकूनकाही भाज्या घरात उगवल्या पाहिजे ज्या मुळे घर- घरात भरभराटी येईल. देशात भरभराटीयेईल. आळशीपणा मुळे टंचाई वाढली आहे आणि हि आपल्याला काढून टाकायला हवी. हे आपलेकर्तव्य आहे!

मग आपण पावित्र्यआणलंपाहिजे. जिथे पण तुम्ही प्लास्टिक, कापड, कागद, इत्यादी वस्तू पडलेल्या बघाल,किंवा गटार वाहत असताना लोक बाजूने चालत असून त्या कडे लक्ष नाही देणार हे बघयलाहवा. जसे आपण आपले घर स्वछ ठेवतो तसेच आपला परिसर पण ठेवायला हवा. आणि जशीस्वच्छता बाहेर आहे तशी आंत-मध्ये पण असली पाहिजे. आपल्या मनाला खराब नका करू,आनंदी आणि शांत राहा. ह्या साठीच प्राणायाम, क्रिया आणि ध्यान करा.

आपण म्हणतो किमनात राग, इर्ष्या, अश्या भावना येतात, थोडा वेळ बसा आणि क्रिया, ध्यान, प्राणायाम करा, मग बघा चेहरा आणि हृदय कसं उजळू लागतं.

आणि तुमची कामहोऊ लागतील. ‘जो इच्छा करीहो मनू माही, प्रभू प्रताप कछु दुर्लभ नाही.’ जी पणतुमची इच्छा असेल ती देवाच्या कृपेने पूर्ण होऊन जाईल. देव कुठे अवकाशात नाहीबसलेला, तो आपल्या मनात आहे. आणि जर आपण आपले हृदय स्वछ केलं तर मग दैवी शक्तीआपल्या मनामध्ये येईल. जे पण पाहिजे ते आपल्याला मिळेल, आपण त्या साठी इच्छा करण्याआधीच. जर काही लगेच नाही झालं, तर मग थोडा वेळ लागू शकातो त्याला पूर्ण व्हायला,पण तुमचं काम होईल, लवकर किंवा नंतर. फक्त थोडा संयम हवा.

काही बिया लगेचउमलतात पण काही बिया जश्या आंब्याच्या बिया २,४ किंवा जास्त वर्ष लावू शकतात फळदेण्यासाठी. म्हणून काही संकल्प लगेच पूर्ण होतात काहीना काही वेळ लागतो पूर्णहोण्यासाठी आणि म्हणून धीर गरजेचा आहे.

आज मलातुम्हाला हि हमी द्यायची आहे कि जर तुमचा संकल्प बरोबर असेल, ज्या मुळे लोकांचंकल्याण आणि तुमचा आत्म्या चा फायदा होणार असेल तर तर तो नक्कीच पूर्णत्वास येईल.आणि ह्या साठी काय करावं? तुम्हाला थोड्या थोड्या वेळासाठी ध्यान करणे आणि सेवाकरणे गरजेचे आहे. देशाचा विचार करणे गरजेचे आहे.

आपल्या देशातसगळ्या क्षेत्रांमध्ये युवकांची गरज आहे. मी इथे बरेच युवक बसलेले बघतो. आजकाल लोकम्हणतात युवक तबला, पखवाज आणि मृदंगम च्या ऐवजी ड्रम चा उपयोग करतात. नाही! इथेजमलेल्या लोकांकडे बघा ३ हजार लोक इथे बसले आहेत आणि आनंदाने वाद्य वाजवत आहेत.भारतीय सभ्यता हि एकमेव आहे आणि ती देशाच्या कान्याकोप्र्यात जतन केली जात आहे.

आर्ट ऑफ लिविंगने ह्या वर्षी ३० वर्षे पूर्ण केली. उत्तर ध्रुवच्या शेवटच्या शहरात (ट्रोम्सो)मध्ये आणि दक्षिण ध्रुवाच्या शेवटच्या शहरात तुम्हाला लोक प्राणायाम, ध्यान आणिभजन गाताना दिसतील.

आपल्या संत आणिसाधूंच एक स्वप्न होतं, ‘वसुधैव कुटुंबकम’. हे जग एक कुटुंब आहे. आज हे स्वप्नपूर्ण होताना दिसतंय.

शहराचे माजी-महापौरम्हणत होते कि १० करोड टाकून सुद्धा तलाव स्वच्छ नाही झाला जो स्वयंसेवकांनी काहीपैसे नाही लागू देता पूर्ण केलं. तसच जर तुम्ही १५ ते २० लोक एकत्र आलात तर मगतुम्ही एक स्वच्छतेची मोहीम हातात घेऊ शकता. ह्यामुळे स्वच्छता शहरा-शहरा मध्ये नांदूलागेल. आम्ही जागो जागी वृक्षारोपण करून फुलं लावतोय, आणि स्वच्छता जतन करतोय.सरकारचं काम आहे असा विचार करून नाही चालणार. हे आपलं कर्तव्य आहे आणि आम्ही करूअसं समजायला हवं. जेव्हा आपण एकत्र काम करू तेव्हा देशात एक मोठी क्रांती घडेल. आरोग्याचीघसरण कमी होईल आणि मन पण स्वछ राहील.

भ्रष्टाचार हाआपल्या देशात एक मोठ्ठी समस्या आहे. जिथे आत्मीयता संपते तिथे भ्रष्टाचार सुरुहोतो. आध्यात्मिक्तेने आपण हि आत्मीयता वाढवू शकतो. ‘कोणीच परका नाही, कोणीचबाहेरचा नाही’. अश्या भावनेने जर आपण पुढे वाढलो आणि संकल्प घेतला, तर एक मोठा बदलघडवू शकू.

आपल्या कडे एकचांगला कायदा असायला हवा ह्यात वाद नाही. पण जर आपण एक अश्या परिस्थिती वर आलोजिथे कायदयाला काही करण्याची गरज नाही मग ते सर्वात छान होईल. आणि हे फक्तनागरिकांच्या परिश्रमाने नाही होणार, नेत्यांनी सुद्धा भक्ती, ज्ञान आणि ध्यानमध्ये रमणे आवश्यक आहे. जर असं झालं नाही तर ते स्वार्थी होऊन देशाचं वाटोळं करतील.जे फक्त समाजसेवेसाठी नि:स्वार्थ वृत्तीने पुढे येतील तेच देश पुढे नेऊ शकतात.म्हणूनच आध्यात्मिकता हा जीवनाचा पाया आहे. आपण हे सगळं विसरून गेलो आहे आणिम्हणून आपल्याला सगळ्या समस्यांना सामोरं जाव लागतं.

संगीतकारांकडेवळून गुरुजी म्हणतात, ‘तुम्ही तबला वाजवायला हवा ज्या मुळे अंधकार निघून जाईल. एकनंतर एक काळा ढग देशावर आणि मनावर येतोय. जेव्हा मन हे निराश असतं तेव्हा ते खिन्नतेकडेवळत्. काही करण्याची इच्छा उरत नाही. सगळं काही चूक आहे, काहीच बरोबर नाही असंवाटू लागतं सतत. कोणालाच कळत नाही आपण कुठे चाललो आहोत. ते नकारात्मक दिशेनेवाटचाल करू लागतात आणि सदैव नकारत्मक विचारांनी भरलेले असतात. म्हणून तबला, ढोलकआणि डमरू वाजवा. भगवान शिव आपल्या हातात डमरू धरतात. ते प्रतिक आहे कि ज्या मुळे नैराश्याजनकवृत्तीचे उत्थान होऊन प्रसन्नता येते.

जीवन हे लयबद्धआणि सुसंवादी असलं पाहिजे !

श्री श्रीरविशंकरजी यांच्या बरोबर महासत्संग, सोलापूर,महाराष्ट्र

१७ जानेवारी२०१२

आपल्याला हेचकरायचे आहे ज्याने आपला देश पुढे जाईल.

2012-02-01T00:47:00.001-08:00

ज्ञानामुळे अज्ञानाचा अंधार दूर होतो !

१५ जानेवारी २०१२

ज्या शिक्षणाने मनुष्याला आत्मबल प्राप्त होते आणि तो दु:ख्खापासून दूर जातो, ते खरे शिक्षण. जर कोणी टीका केली तर माणूस निर्भयपणे त्याला सामोरा जातो आणि जर टीका करायची वेळ आली तर संयमाने आणि आत्मविश्वासाने न कचरता करतो. भित्रेपणा नसून आनंद आणि मानसिक समाधान असेल, हेच ज्ञान आहे. ज्ञान अज्ञानाचा अंधार दूर करतो, तुम्हाला आनंदी करते. ज्ञान नसेल तर आपण आयुष्यात निराश राहतो. जो कोणी निराश असेल त्याच्या आयुष्यात ज्ञानाचा अभाव आहे असे समजावे.

दु:ख्खाचे काय कारण आहे?तुम्ही जे काही मिळवले आहे ते एक न एक दिवस दूर जाणार आहे. इथे काहीच राहणार नाहीये; सर्व काही बदलणार आहे.इथे काहीच शाश्वत नाही, न आपले शरीर, न आपले घर, व्यवसाय, आपली कीर्ती; आपण एक दिवस या सगळ्याच्या पार जाणार आहोत.मग आपल्याला कशाची भीती आहे?

म्हणून अज्ञानाचे समूळ उच्चाटन करणे गरजेचे आहे.खूप खेड्यांमध्ये लोक त्यांच्या मुलांना शाळेत पाठवत नाहीत.ते अभ्यास करत नाहीत.खेड्यांमध्ये, मागासलेल्या भागात सुशिक्षित लोकांची कमी जाणवते आहे.आपल्याला तिथे शिक्षणाचा प्रसार केला पाहिजे.

त्याचप्रमाणे आपल्याला सर्व क्षेत्रातील ज्ञान आत्मसात केले पाहिजे.कोणते अन्न कसे खावे याबद्दल आपल्याला काहीच माहीत नाहीये.आपण फक्त कर्बोदके खात असतो, बटाटा, भात, पोळी, आपण फक्त हेच खात असतो.बटाटा म्हणजे पिष्टमय पदार्थ आणि कर्बोदक, आणि तसेच भात आणि पोळीही. त्यामूळे आपल्याला जेवणात फक्त एकच सत्त्व मिळते. थोड्याश्या डाळीमुळे जेवण समतोल बनत नाही.म्हणूनच पित्ताचा त्रास होतो, लोक आजारी पडतात, त्यांना मधुमेह होतो.

उत्तरभारतामध्येते जास्तकरून वांगी, बटाटा आणि टमाटर खातात. याशिवाय दुसरी भाजी सहसा बनवतनाहीत.फक्त सणावारीच दुसरे काही बनते. या तिन्ही मध्ये पोषक असे काहीचनाही.त्यांच्यात कुठलेही जीवनसत्त्व नाही.भेंडी, तुरी, भोपळा, गाजर, पडवळ आणि इतरखूप भाज्या आहेत ज्या आपण विसरून जातो. भारतामध्ये खूप साऱ्या भाज्या आहेत. त्याउगवल्या पाहिजेत. प्रत्येकाला अन्नाचे ज्ञान असले पाहिजे.

म्हणून अज्ञानाचा नाश केला पाहिजे आणिदुसरे म्हणजे, अन्याय संपवला पाहिजे.जिथे जिथे जाती धर्माच्या नावाखाली अन्याय होतअसेल तो थांबवला पाहिजे.आताच सरकार ने communal violence bill आणले आहे.तुम्ही पाहिले तर ते भयंकर आहे; a draconian bill. अगदी लोकपाल मधेही त्याचा समावेश आहे; जो तक्रार करतो त्याला २ वर्षांची सजाआहे आणि ज्याच्या विरुद्ध हि तक्रार आहे त्याला मात्र ६ च महिन्यांची शिक्षा आहे.

हा सर्व राष्ट्राच्या प्रती अन्यायआहे.ते लोकांचा आवाज ऐकत नाहीत. त्या ऐवजी ते फक्त वरीष्टांचे ऐकतात. प्रत्येकजणम्हणते, ‘ वरिष्ट म्हणतील तसे करायचे’. हे सगळे कुठून येते आहे?

आपल्या राष्ट्राचा मान आपण उंचावलापाहिजे. शेकडो वर्षांपूर्वीची आपली संस्कृती आहे. आपण त्याचा मान राखलापाहिजे.

कोणी विचारले आपले कर्तव्य काय आहे? तरते म्हणतात, ‘राष्ट्रध्वज उंचावणे’. राष्ट्रध्वज उंचावणे हे आपले कर्तव्य आहे का?धर्म किंवा कर्तव्य ते कि ज्यामुळे माणूस स्थिर होतो.जेंव्हा एखाद्याला आपल्याकर्तव्याची माहिती नसते, तो म्हणतो फक्त राष्ट्रध्वज उंचावणे हे आपले कर्तव्य आहे.लोकांना एवढी लाज का वाटते? या मातीतला धर्म काय एवढा कुचकामी आहे?

ताठ उभे रहा आणि अन्यायाला थारा देऊनका. आपल्याला अन्यायाविरुद्ध लढले पाहिजे.

तिसरे म्हणजे कमतरता. आपल्याला याकमतरते विरुद्ध लढले पाहिजे.

संपूर्ण जगात भारतात सर्वात जास्त धान्यउगवते, सर्वात जास्त भाजीपाला उगवतो, सर्वात जास्त दूधदुभते आहे. हे सगळे असूनही,आपल्याकडे कायम कमतरता भासते.भाजीपाल्याच्या किमती आकाशाला भिडल्या होत्या आणि २-३महिन्यांमध्येच त्या एकदम खाली आल्या. त्यामूळे शेतकऱ्यांचे खूप नुकसान झाले.पंजाबमध्ये १ रुपया किलोने बटाटे विकायला लागले.

नियोजन बरोबर नाही. आपल्याकडे शेतीचेअजिबात नियोजन नाही.नाहीतर फक्त ३ महिन्यांमध्ये भावात एवढी चढ उतार कशी काय होते?

आपल्या वितरण पद्धतीमध्ये त्रुटीआहेत.काही लोक पद्धतशीरपणे हा गोंधळ करायचा प्रयत्न करीत आहेत.हे योग्य नाही. आपणया अभावाविरुद्ध लढले पाहिजे आणि देशात सुबत्ता आणली पाहिजे.

कालच माझे काही व्यापारी लोकांशी बोलणेझाले, ते म्हणाले,’ गुरुजी, सर्व काही थांबले आहे’. सगळे उद्योजक निराश आणिदु:ख्खी आहेत. कोणतेही काम होत नाहीये.

हे आपल्या सरकारचे धोरण बनले आहे.आपल्याला हा अभाव नष्ट केला पाहिजे. ज्या देशात व्यापाऱ्यांना चांगले दिवस असतात,तिथे कमी रहात नाही. म्हणून उद्योजकांनी याचा विचार केला पाहिजे.या महिन्याअखेरीस मला

World Economic Forum समोर बोलायचे आहे.

जगातल्या प्रत्येक देशापुढे वेगवेगळीआव्हाने आहेत.पण परिस्थितीचा विचार न करता सर्वांवर एकच कायदा लादला आहे. ह्यानेकाहीच साध्य होणार नाही. जे अमेरिकेत काम करेल ते भारतात काम करणार नाही.ज्यानेभारतात काम होईल त्याने ऑस्त्रेलिया मध्ये होणार नाही. आपल्या देशाचा विचार करूनयेथील कमी दूर करण्यासाठी काय करावे लागेल याचा आपल्याला विचार करावा लागेल. असेनाही कि वॉशिन्गटन हून कोणी आपल्याला आज्ञा देत आहे आणि आपले मंत्री ते तत्परतेनेमान्य करत आहेत. हे असे चालणार नाही.

नंतर, आपल्याला आपले चित्त अंतर्बाह्य शुद्ध केले पाहिजे. आपणआपल्या डोक्यात खूप कचरा भरून ठेवला आहे.आपण त्या रागद्वेशामध्ये आणि बंधनामध्येअडकून न पडता स्वताला मुक्त केले पाहिजे. आपण या सगळ्याचा वर उठले पाहिजे.

म्हणून लक्षात ठेवा कि आपल्याला या ४गोष्टी समाप्त करायच्या आहेत : अज्ञान, अन्याय, अभाव आणि अशुद्धी.

जेंव्हा तुम्ही चालत असता तेंव्हा पहाकि कोणती नाकपुडी चालू आहे, उजवी का डावी? जी चालू असेल, तो पाय पहिल्यांदा पुढेटाका.जर तुम्ही नाकपुडीचे परीक्षण करून गाडीमध्ये बसलात आणि त्यानुसार प्रथम पाउलआत टाकलेत, तर तुमचा कधीच अपघात होणार नाही. हे ज्ञान शास्त्रांमध्ये दिले आहे,त्यांच्याबद्दल गुप्तता बाळगली जाते आणि ते कोणालाही देता येत नाही. पण मी ते उघडकरून सगळ्यांना सांगतो.

जर उजवी नाकपुडी चालू असेल तर तुंम्हीअन्नग्रहण केले पाहिजे आणि जर का डावी चालू असेल तर पाणी प्यावे. जर तुम्ही उलटकेलेत, तर तुम्ही आजारी पडाल. जर डावी नाकपुडी चालू असताना कोणी जेवले आणि उजवीनाकपुडी चालू असताना जेवले तर ते ३ महिन्याच्या आत आजारी पडतील- डोकेदुखी, पाठदुखीकिंवा तत्सम काही आजार. मग आपण काय केले पाहिजे? जेवण झाल्यांनतर, तुम्ही जेंव्हाउजव्या कुशीवर झोपाळ, तेंव्हा डावी नाकपुडी चालू असेल.

तुम्ही रोज थोड्या वेळासाठी का होईना,प्राणायाम केला पाहिजे. तसे रोज भस्त्रिका केली पाहिजे. दोन्ही महत्त्वाचे आहे.

किती लोक समाजाच्या भल्यासाठी कामकरायला तयार आहेत? (जवळजवळ सगळ्यांनी आपले हात उंचावले होते) सगळे जन तयार आहेत,छान छान! जसे मी काल सांगितले, कि जर तुम्ही ६ महिने देशासाठी दिलेत, तर देशातजनजागृती होण्याची सुरुवात महाराष्ट्रापासून होईल. किती लोक आमच्याबरोबर ६ महिनेकाम करायला तयार आहेत? तुम्हाला माहितीये, तुम्हाला काय करायची गरज आहे? ४ ग्रुपतयार करा, अज्ञान, अभाव, अन्याय आणि अशुद्धी आणि खेडोपाडी पदयात्रा काढून दिव्यसमाजाच्या निर्मिती मध्ये त्यांना सहभागी करून घ्या. सर्वांना सदस्य करूनघ्या.सगळ्यांना मोठ्ठ्या क्रांतीचा भाग होण्याची इच्छा असते.ते खूप सोप्पे आहे.त्यांना सांगा, ‘ आपण सगळे मिळून ते करूयात. संपूर्ण देशभरातून १० करोड लोकांचीमाहिती गोळा करूयात.’

निव्वळ मते मिळवण्यासाठी सर्व राजकारणीजातीधर्मांचा वापर करून घेतात. आपण प्रामाणीकपणा वर आधारित मते का मागू नयेत? आपणप्रामाणिक लोकांची मते गोळा करूयात. मग सर्व प्रामाणिक लोक मतदानाला येतील आणिप्रामाणिक लोकांना निवडून आणतील.

आजकाल अप्रामाणिक, समाजविघातक, गुन्हेगारीप्रवृत्तीच्या लोकांना उमेदवारी दिली जाते, कारण त्यांच्याकडे मते असतात.जर चांगल्यालोकांची मते गोळा केली तर चांगले, सात्विक प्रवृत्तीचे लोक निवडून येतील. ते सर्वांशीन्यायाने वागतील आणि देशाची प्रगती होईल. आज माझ्या मनात हाच विचार आला.

परवाच मला दिल्लीतल्या उद्योजकांसमोरबोलण्यासाठी बोलावले होते.काही आघाडीचे उद्योजक तिथे उपस्थित होते.लोकांना धाकधूकहोती कि हे उद्योजक मान्य होतील का नाही, काय होईल? आयोजकही घाबरले होते. मी उभाराहिलो आणि कृत्रिमपणे म्हणालो,’ सभ्य स्त्री आणि पुरुषहो, मी इथे किती गाढवे आहेतहे मोजायला उभा राहिलो आहे.’ यजमान भीतीने थरथर कापू लागले,’ कि गुरुजी हे कायबोलत आहेत?’ मी म्हणालो, ‘ हो, तुम्ही गाढव आहात. जेंव्हा तुम्ही अनैसर्गिक आणिअज्ञानाच्या स्थितीमध्ये असता, तेंव्हा मी काय सांगणार? आणि तुम्हाला ज्ञानाची लाजवाटते. म्हणून तुम्ही गाढव आहात.’

जरी माझा स्वभाव नसला तरी मी त्यांनाचांगला ओरडलो, पण त्यांना ते आवडले आणि काही प्रमाणात तरी ते जागृत झाले. सर्वजणआनंदित झाले होते.

ज्ञानामध्ये असताना, तुम्ही जरी ओरडलात,तरी ते फायद्याचेच असते.आणि अज्ञानात प्रेम जरी केले, तरी तुमचे नुकसानच असते.

प्रश्न: गुरुजी, तुम्ही एका शक्तिशाली चुंबकाप्रमाणे आहात.कितीही वेळा तुम्हाला बघितलेआणि भेटलो तरीही आमचे मन भरत नाही.हे असे का?

श्री श्री : ते मला माहीत नाही.तुम्हीच सांगा कि तुम्ही असे का करता, तुम्हीमाझ्याभोवती गर्दी आणि धक्काबुक्की का करता. मी जो आहे, तेच तुम्ही आहात; आणितुम्ही जे आहात तोच मी आहे!

प्रश्न: गुरुजी, धीटपणा आणि निर्णयक्षमता यामध्ये काय फरक आहे आणि आजच्या काळात कायचांगले आहे?

श्री श्री : निर्णयक्षम रहा आणि धीटपणे जागा. वाईट कृत्य करण्याची लाज वाटली पाहिजे; पणन्याय आणि कर्तव्य यासाठी उभे राहताना तुम्हाला लाज नाही वाटली पाहिजे.

प्रश्न: गुरुजी, ख्रिस्ती धर्मामध्ये, देवदूत आणि वाट दाखवणारे देवदूत अशी संकल्पनाआहे. असे काही हिंदू धर्मामध्ये आहे का?

श्री श्री: हो हो. अशा बऱ्याच संकल्पना हिंदू धर्मातही आहेत. ख्रिस्ती धर्मात असे मानतातकि, ‘येशूने सर्वांची पापे धुवून टाकण्यासाठी क्रोस वर मरण स्वीकारले.’ भगवानकृष्णानेही हेच म्हटले आहे, ‘ मी तुम्हाला तुमच्या सर्व पापांपासून मुक्त करेन.तुम्ही माझ्यामध्ये शरण घ्या.’ त्याचप्रमाणे, सर्व देवदूतांचे. हे देवी आणि देवताकाय आहेत? उर्दू मध्ये त्यांना ‘ फरिश्ते’ म्हणतात. तसेच सारे यक्ष, यक्षिणी,देवता; हे सगळे देवदूतच आहेत.

प्रश्न: गुरुजी, आत्मसाक्षात्कार झालेल्या माणसाची लक्षणे काय असतात आणि मला आत्मज्ञाओष्टआहे.न वव्हावे अशी तीव्र इच्छा आहे.

श्री श्री : हि चांगली गोष्ट आहे. तिला तसेच राहू देत. तुम्ही बरोब्बर ठिकाणी आला आहात.

प्रश्न: ऐकू आला नाही. हा स्त्रियांच्या कोन्फरन्स बद्दल होता.

श्री श्री : पुढच्या माहिन्यात आर्ट ऑफ लीवींग ची स्त्रियांची कोन्फरन्स आहे. खूपजागृती झाली आहे पण अजून बरीच होणे गरजेचे आहे. काल दिल्लीमध्ये मी पाहिले, कि खूपस्त्रिया कुंकू लावत नाहीत. हि फाशन आहे. साम्प्पोर्ण जगात असा एकाच देश आहे कि जेथेस्त्रिया कुंकू लावतात आणि तो म्हणजे भारत. आपण भारताची ओळख अभिमानाने उंचावलीपाहिजे.पाकिस्तानात सुद्धा आपण त्यांना कुंकू लावण्यासाठी मान्य करीत आहोत आणि इथेतर तुम्हीच ते करत नाही आहात.

प्रश्न: गुरुजी, या विश्वाचा उगम काय आहे आणि देवाचे आस्तित्व सिद्ध करता येते का?

श्री श्री : नक्कीच! विश्वाचा उगम शोधण्याआधी पहिल्यांदा मला सांगा कि टेनिस च्याचेंडूची सुरुवात कोठे आहे? हे बघा तुम्ही जर सरळ रेषेत विचार केलात, तर सर्व काहीकुठेतरी सुरु होऊन कुठेतरी संपणे अपेक्षित आहे. पण तुम्ही जर, गोलाकार विचारकेलात, तर त्याला सुरुवात आणि शेवट दोन्ही नाहीये. ३ गोष्टी कधीच सुरु झाल्या नाहीतआणि त्या कधीच संपणार नाहीत: निसर्ग, जीव, आणि परमेश्वर. या ३ गोष्टींना आदी आणिअंत दोन्ही नाहीये.

जसे कि तुम्ही जे दागिने घालता, ते सर्वकाही सोने आहे. पण तुम्ही त्याला वेगवेगळया दागिन्यांच्या रूपात बघता, हे द्वैत,पण तुम्ही त्याला एकाच सोन्याच्या रूपात पाहिले तर ते झाले ‘अद्वैत’. हे सर्व लाकूडहे अद्वैत. पण दरवाजा निराळा, खुर्ची वेगळी, तबले वेगळे.जर कोणी तबलावर बसून जेवणखुर्ची वर ठेवले तर तुम्ही त्याला वेडा म्हणाल.

द्वैत म्हणजे सर्व काही वेगळे आहे आणिअद्वैत म्हणजे सर्व काही एकच आहे. हे दोन्ही एकत्र कसे. मूर्ख लोक दोन्ही मध्येअसा भेदभाव करतात आणि विनाकारण वाद घालतात आणि असे लोक देशाला बिघडवतात.

प्रश्न: गुरुजी, आपल्या देशात खूप संतमहात्मे आहेत जे धर्म प्रसार करत असतात.तरीहीआपल्या देशाची परिस्थिती का सुधारत नाही?

श्री श्री : ते असूनही हे अशी परिस्थिती आहे.जर ते नसते तर देशाचे काय झाले असते?कल्पनाच करू शकत नाही. २० वर्षांपूर्वी पिंपरी मध्ये १ किंवा २च दवाखाने होते.आजकित्येक हॉस्पिटल्स आहेत आणि तरीही इतके लोक आजारी पडत आहेत. मग या आजारपणासाठीहॉस्पिटल्स जबाबदार आहेत का? जर ति नसती, तर अजून आजार वाढले असते, हो कि नाही?

प्रश्न: गुरुजी, हे आयुष्य काय आहे?

श्री श्री : खूप चांगला प्रश्न आहे. हे खूप महत्त्वाचे आहे. ते असेच राहू देत! एक दिवसमी त्याचे उत्तर देईन. तुम्ही त्याची वाट पहा आणि मी हि हे उत्तर देण्याची तोवर वाटपाहीन जोवर तुम्ही ते समजण्यासाठी पात्र होत नाही.

प्रश्न: गुरुजी, आपल्या देशात १००० मधली ९९९ माणसे अप्रामाणिक आहेत.एवढ्या थोड्यालोकांना घेऊन आपण आपल्या देशात बदल कसा घडवून आणणार?

श्री श्री : १००० मधली ९९९ माणसे अप्रामाणिक आहेत असे मानून चालू नका. तुम्ही एकटेचप्रामाणिक आहात, असे समजू नका. जे लोक असा विचार करतात, ते क्रोधित राहतात आणित्याचा काही उपयोग नसतो. असा विचार करू नका.

मी याच्या अगदी विरुद्ध विंचार करतो.९९५मधील ५ अप्रामाणिक आहेत.त्रेता युगामध्ये, ५ लोक प्रामाणिक असायचे आणि १००अप्रामाणिक. पण कली युगाचा परिणाम असा आहे कि आता फक्त ५ अप्रामाणिक लोक आहेत आणि१०० चांगले लोक आहेत.गरिबीमुळे, हे १०० लोक निद्रिस्त आहेत आणि ते ५ कुठेतरी चढूनबसले आहेत. आता वेळ आली आहे कि त्या ५ लोकांना खाली आणून त्यांना ज्ञान देण्याची.तुमच्यामध्ये खूप शक्ती आहे.

इथे जे सगळे लोक आहेत, ते चांगलेनाहीयेत का? तुम्ही कोणाच्याही नजरेत बघा.ते सर्व चांगले लोक आहेत.त्यांनी एखाददुसऱ्याचुका केल्याही असतील.कोणी एखादी चूक केली असेल तर तुम्ही त्याला कायमचे अप्रामाणिकठरवाल का?हे चुकीचे आहे.

आजूबाजूला पहा. हजारो चांगले लोकआहेत.काळ मी बघितले, लाखभर लोक सत्संगाला आले होते.खूप उत्साह आणि प्रेम होते.सगळ्यांना सेवा करायची इच्छा आहे. बघा कि सर्वजण हात उंचावत आहेत. हे सगळेजणअप्रामाणिक असतील का? जे लोक सेवा करायला तयार आहेत, त्यांना तुम्ही अप्रामाणिककसे म्हणू शकाल?

प्रश्न: गुरुजी, माझी वृत्ती सहजपणे जमेल ते करायचे अशी आहे आणि मी भविष्याचे मनोरेबांधतो. या वृत्तीमधून कसे बाहेर पडावे?

श्री श्री : शपथ घ्या, कि ‘मी हे असेच काम करणार’.तुम्ही कधी हे वाचन मोडलेत, तर पुन्हाघ्या. निराश होऊ नका.

प्रश्न: गुरुजी, भ्रष्टाचाराविरुद्धच्या लढ्यात,जर आपल्या कुटुंबातील लोकच भ्रष्ट असतील तर त्यांना कसे बदलावे?

श्री श्री : तुम्ही तुमच्या ध्येयाकडे वाटचाल करा आणि बघा, तेही तुम्हाला येऊनमिळतील.या जगात, जो यशस्वी असेल सर्वजण त्याच्या मागे जातात. तुम्ही जर का संयमानेआणि शांतपणे या मार्गावर चाललात, तर सर्वजण बरोबर येतील.

प्रश्न: गुरुजी, काही ऐहिक प्रश्नांमुळे मला आत्महत्या करावीशी वाटते.

श्री श्री : कधीच नाही ! हे करण्याआधी माझ्याकडे ये, माझी परवानगी घे आणि मगच कर !मीतुम्हाला सांगेन कुठून उडी मारायची आणि कशी आत्महत्या करायची ते.हा निर्णय तुम्हीस्वत: घेऊ नका.

मला तुमची गरज आहे! तुम्ही का तुमच्याआयुष्याचा त्याग करता आहात. तुम्हाला काय पाहिजे, मला सांगा? अन्न, वस्त्र आणिनिवारा? मी हे तुम्हाला तुमच्या आयुष्यभर देऊ शकतो. तुम्ही फक्त बसून रहा. काळजीकरू नका आणि माझे काम करा. तूम्हाला मानमरातब, ज्ञान, तुम्हाला पाहिजे ते सर्वकाहीमिळेल. तुम्हाला आत्महत्या करावीशी वाटायला काय कारण आहे? तुमचे लग्न होत नाहीम्हणून? का लग्न झालेय म्हणून? दोन्ही परिस्थितीत मी तुमची मदत करेन.काळजी करूनका. तुमचे लग्न झाले नसेल तर मी ते लावून देईन. जर तुमचे लग्न झाले असे तरतुमच्या जोडीदाराशी मी बोलेन.जर ते समजत नसतील तर मी तुम्हाला सन्यास घेण्याचासल्ला देईन.आत्महत्त्या करून तुम्हाला काय मिळेल?

आजिबात आत्महत्या करायची नाही. ज्यांनाथोडाही असा विचार मनात असेल, त्यांना ताबडतोब माझा फोटो दाखवा आणि सांगा ,’ हे बघ,यांच्या परवानगीशिवाय जाऊ नकोस. नाहीतर स्वर्गातही प्रवेश मिळणार नाही’.

तुम्ही मधेच लटकून रहाल, न या जगात नत्या जगात. अशी कृती कशाला करायची? पहिल्यांदा परवानगी घ्या.

प्रश्न: गुरुजी, आजही आपल्या देशात खूप जातीभेद आहेत.हे आपल्या भ्रष्टराजकारण्यांमुळे आहे का शास्त्रानुसार आहे?

श्री श्री : नाही, शास्त्रानुसार नाही.तुम्ही पाहिले तर भारद्वाज आणि वशिष्ठ ऋषी दोसूनबाकीचे सर्व ऋषी खालच्या जातीत जन्माला आले होते. वेद व्यास, वाल्मिकी ऋषी हे दलितहोते.हे सर्व माहान ऋषी, ज्या गोत्राचे तुम्ही आहात, ते सर्व वेगवेगळया जातींचेहोते; कोणी क्षत्रिय, कोणी कुंभार.

इथे, महाराष्ट्रामध्ये खूप भक्त होऊनगेले जे वरच्या जातीचे नव्हते तर इतर जातीचे होते.

आपल्याला जेंव्हा चांगल्या वकिलाची गरजपडते, आपण त्यांची जात विचारत नाही.जेंव्हा डॉक्टर हवा असतो, तेंव्हा त्याची जातबघत नाही.जेंव्हा आपल्याला उद्योगधंदा करायचा असतो तेंव्हा जात बघत नाही.जरप्रोजेक्ट चांगला असेल आपण त्यांच्याबरोबर काम करतो.फक्त जेंव्हा मत देतो तेंव्हाचविचार करतो कि हा आपल्या जातीचा आहे किंवा नाही.जेंव्हा उमेदवारी दिली जातेतेंव्हा विचार करतो कि या भागात कोणत्या जातीला उमेदवारी मिळाली पाहिजे.असे करूनका !

जोपर्यंत राजकारणा मधून जात नाहीशी होतनाही तोवर जातीनिहाय विभागणी या देशातून जाणार नाही. राजकारणामुळे हि विभागणीजिवंत आहे. हे काढून टाकले पाहिजे.

प्रश्न: गुरुजी, आपल्या देशात अशी मानसिकता आहे कि सर्व काही नशीबाने आणि देवाच्यामर्जीने होत असते आणि आपण आपले कर्म करीत नाही. काय महत्त्वाचे आहे?

श्री श्री : नशिबावर विश्वास आणि आपल्या कर्तव्याशी प्रामाणीकपणा. दोन्ही बरोबर घेऊनचला.

प्रश्न: गुरुजी, सध्याचे तरुण या देशाची अवस्था पाहून निराश झाले आहेत.तुमचा त्यांनाकाय सल्ला आहे?

श्री श्री : देशाची अवस्था बघून निराश झालात पण माझ्याकडून बघून तरी तुमच्यात आशानिर्माण झालीये कि नाही? नसेल तर कमीत कमी जे सर्व लोक इथे आले आहेत त्यांना बघूनतरी तुमची आशा पल्लवीत करा.

जागे व्हा! मला तुमच्यासारख्या तरुणांचीगरज आहे, जे या देशासाठी काहीतरी करू इच्छितात.तुम्ही पुढे या. आपण एकत्रितपणे महाराष्ट्राच्याखेड्यांमध्ये जाऊन ज्ञानाचा प्रसार करूयात. सगळीकडे संतोषाची एक लहर उमडू देत.

प्रश्न: गुरुजी, भगवान कृष्णाला ‘उच्च विश्वाची देवता’ असे का म्हटले जाते? आणितुमच्याकडे पाहिल्यावर आम्हाला तसेच का वाटते?

श्री श्री : असे म्हणतात, कि माझे गुरु हेच सर्वांचे गुरु, माझे गुरु हे संपूर्णव्ईश्वाचे गुरु, माझा आत्मा हा सगळ्यांचा आत्मा. असे वाटणे हे योग्य, साहजिक आणिसर्वमान्य आहे.

प्रश्न: गुरुजी, मी ऐकले आहे कि जेंव्हा तुमचे हृदय प्रेमाने भरले आहे, जेंव्हागुरुबद्दल तुम्हाला आस्था आहे, मग तुम्ही जेंव्हा गुरुंबद्दल विचार करता तेंव्हाजरी शरीराने ते तिथे नसले तरीही आपोआप डोळ्यात अश्रू येतात.अश्रू मौल्यवान असतातआणि हे अश्रू तर इतके अमूल्य आहेत कि ते गोळा करायला देवदुतही येतात.तुम्हीकेंव्हा देवदूत होऊन माझे अश्रू गोळा करण्यासाठी माझ्याकडे धाव घ्याल.

श्री श्री : ह्यावरून कळते कि तुम्ही किती चांगले आहात ते. छान आहे हे !

http://www.youtube.com/watch?v=DbG29aWHTzs&feature=plcp&context=C3438234UDOEgsToPDskLMIYc3cCZy16JwSy2zLkKs